Agenda and minutes

Dim.

Dim.

Cyflwynodd Ben Callard, yr Aelod Cabinet yr adroddiad gyda Jonathan Davies ac ateb cwestiynau aelodau gyda Nicola Wellington, Jane Rodgers a Will McLean:

Beth yw effaith y cyfraddau llog uwch na’r disgwyl ar gyllid y cyngor, gan bod darogan y gall cyfraddau ostwng yn fuan, a pha mor sylweddol y gallai unrhyw newidiadau fod dros yr ychydig fisoedd nesaf ?

Effaith fach iawn y byddai unrhyw newidiadau mewn cyfraddau llog yn y misoedd nesaf yn ei chael ar y flwyddyn ariannol gyfredol, gan fod y rhan fwyaf o ragolygon eisoes wedi ystyried gostyngiadau tebygol. Y prif gonsyrn yw cost benthyca, sy’n gysylltiedig â chynnyrch gild yn hytrach nag yn uniongyrchol gyda’r gyfradd banc. Mae’r rhan fwyaf o fenthyca’r cyngor ar gyfraddau hirdymor sefydlog felly dim ond cyfran fach sy’n agored i newidiadau tymor byr mewn cyfraddau. Cafodd y dull gweithredu ei gydbwyso i reoli risg, gan beidio bod yn or-ofalus nac agored i risg.

Pa ymyriadau penodol a gymerir gyda’r ysgolion mewn mwyaf o risg sydd mewn diffyg, a phryd y disgwylir y bydd nifer yr ysgolion mewn diffyg yn gostwng?

Mae’r cyngor yn gweithio gydag ysgolion i gyfarch diffygion yn y flwyddyn a hefyd ddiffygion cronnus, gan roi blaenoriaeth i sefydlogi cyllidebau blynyddol cyn gostwng y cyfanswm diffyg. Mae’r pwysau mwyaf yng nghlwstwr y Fenni a’r Gwasanaeth Cyfeirio Disgyblion, gyda chynlluniau adfer yn eu lle a chydweithio yn mynd rhagddo.  Gweithredir ar gynnydd mewn cyllid ac arbedion ond bydd newidiadau yn raddol i osgoi effeithiau addysgol negyddol. Ychwanegodd swyddogion y gall diffygion waethygu cyn gwella oherwydd strwythur y flwyddyn academaidd ond caiff cynlluniau adfer eu monitro yn fisol, ac mae buddsoddiad £1 miliwn y llynedd yn help.

Sut mae’r cyngor yn trin diffygion strwythurol o gymharu â gorwariant yn y flwyddyn a beth gaiff ei ystyried y lefel ddiogel isaf o gronfeydd wrth gefn y gellir eu defnyddio ar gyfer cydnerthedd ariannol?

Mae’r cyngor yn anelu i gadw cronfeydd wrth gefn ar gyfer argyfwng ar 5% o’r gyllideb refeniw net, sef yr isafswm lefel ddiogel, ac mae’n gweithio i ailadeiladu cronfeydd wrth gefn a neilltuwyd ar gyfer cydnerthedd tymor canol.

Pa gategori modelu cyllideb yw’r risg uchaf a pha gynlluniau lliniaru sy’n bodoli os yw risgiau’n gwaethygu?

Y risg uchaf mewn modelu cyllideb yw galw am wasanaethau, yn arbennig mewn gofal cymdeithasol, digartrefedd ac anghenion dysgu ychwanegol a fu’n fwy anwadal na risgiau traddodiadol fel tâl neu chwyddiant. Mae’r cyngor yn parhau yn hyblyg yn ei fodelu i addasu i newid mewn tybiaethau.

A ddisgwylir i Grant Trawsnewid Llwybrau Gofal Llywodraeth Cymru ariannu gwasanaethau ychwanegol neu yn syml lanw am ddiffygion i gynnal lefelau gwasanaeth cyfredol, a pha ddisgwyliadau sydd gan weinidogion a gweision sifil ar gyfer ychwanegedd?

Bwriedir i’r grant gefnogi capasiti ar draws y system, gyda phwyslais ar ryddhau o ysbytai, ond mae’n cydnabod fod angen cynnal capasiti system gyfan. Mae’r grant yn cefnogi cynyddu rhyddhau o ysbytai a hefyd anghenion ehangach y system, gyda monitro chwarterol ac adrodd i Lywodraeth Cymru.

Beth yw’r cynllun a’r amserlen  ...  view the full Cofnodion text for item 3.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Ben Callard, yr Aelod Cabinet gyda Jonathan Davies, ac atebodd gwestiynau aelodau gyda Nicola Wellington, Will McLean a Jane Rodgers:

Faint o ysgolion oedd wedi cyflwyno cynlluniau adfer erbyn hanner tymor mis Hydref a faint gafodd eu dychwelyd ar gyfer eu gwella?

Cafodd yr holl gynlluniau adfer gofynnol eu cyflwyno erbyn hanner tymor mis Hydref, eu hadolygu’n fewnol a’u monitro’n fisol. Ni chaiff cynlluniau eu hailysgrifennu os collir targedau; gofynnir i ysgolion addasu blynyddoedd y dyfodol i ateb ymrwymiadau.

Beth yw’r amserlen nodweddiadol ar gyfer cynlluniau adfer ac a yw ysgolion gyda diffygion uchel yn wynebu heriau ariannol strwythurol?

Caiff cynlluniau adfer eu teilwra ar gyfer pob ysgol, gan anelu am ddisgyblaeth ariannol gadarn a chynaliadwy heb newidiadau sy’n tarfu. Rhoddir cymorth i alluogi adferiad graddol gan leihau’r effaith ar ddisgyblion.

Sut y gellir sicrhau’r cyngor bod arbedion newid arfer gofal cymdeithasol oedolion yn cael effaith a faint o becynnau gofal a gafodd eu gostwng drwy’r broses adolygu?

Mae’r rhaglen newid ymarfer yn gymhleth, gyda ffocws ar ymateb i gynnydd mewn galw a defnyddio adnoddau’n effeithlon. Caiff arbedion eu hadlewyrchu yn y llinell waelod ond mae’n anodd ynysu ffigurau penodol oherwydd anghenion deinamig a newidiadau mewn cyflenwi gofal. Caiff adolygiadau eu cynnal a bydd dyraniad mwy manwl ar gael yn ddiweddarach yn y flwyddyn.

Faint mae’r broses adolygu yn edrych yn holistig ar sefyllfa pob unigolyn?

Mae’r ymagwedd yn wir yn holistig, gan ystyried deilliannau llesiant, cymorth i ofalwyr, cysylltiadau cymunedol a thechnoleg gynorthwyol, nid dim ond gofal ffurfiol.

Beth yw’r blaenamcan o leoliadau preswyl erbyn diwedd y flwyddyn a’r flwyddyn nesaf, o gofio’r cynydd mewn dementia a gofal cymhleth?

Mae’r cyngor yn rhagweld tri lleoliad newydd bob mis yn seiliedig ar dueddiadau diweddar ond mae’n anodd rhagweld hyn a gall pwysau gaeaf effeithio arno. Mae’r cynnydd yn gysylltiedig â phoblogaeth sy’n heneiddio ac anghenion cynyddol gymhleth.

Pa gyfran o gostau cyfreithiol cynyddol mewn gwasanaethau plant y gellid eu hosgoi a pha fodelau cymorth cyfreithiol eraill a gafodd eu hystyried?

Rhoddodd y cyngor gynnig ar gomisiynu cymorth cyfreithiol allanol ond fe gynyddodd y costau. Defnyddir eiriolaeth mewnol lle’n bosibl a bwriedir cynnal dadansoddiad pellach i ddynodi cyfleoedd arbed costau. Caiff rhai costau eu gorfodi gan y llysoedd ac ni fedrir eu rheoli’n llwyr.

Beth yw’r rhaniad rhwng cyllid Llywodraeth Cymru a’r dreth gyngor ar gyfer y sir? Sut mae hyn yn cymharu gyda chyfartaledd Cymru ac a fedrai’r Cynllun Datblygu Lleol a thai fforddiadwy effeithio ar y gymhareb hon?

Mae’r rhaniad cyfartalog yng Nghymru tua 70% cyllid Llywodraeth Cymru a 30% treth gyngor, ond mae Sir Fynwy yn dibynnu mwy ar y dreth gyngor. Mae gwahanol ffactorau yn effeithio ar y gymhareb, yn cynnwys gostyngiadau, eithriadau a bandiau datblygu. Gallai’r Cynllun Datblygu Lleol a thai fforddiadwy ddylanwadu ar dybiaethau’r dyfodol ond mae’n faes cymhleth a caiff ei fodelu’n ddarbodus.

Sut fydd yr Aelod Cabinet yn sicrhau fod cynlluniau arbedion a thrawsnewid dros yr ychydig flynyddoedd nesaf yn wirioneddol realistig a chyraeddadwy, o gofio mai dim ond  ...  view the full Cofnodion text for item 4.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Kate Thompson ac atebodd gwestiynau aelodau gyda Matthew Gatehouse:

A yw’r gyfradd uchel o ddyddiau gwaith a gollir oherwydd salwch yng Nghyngor Sir Fynwy (dros ddwywaith y cyfartaledd cenedlaethol) yn dueddiad a welir mewn awdurdodau eraill a beth yn fwy sy’n cael ei wneud i fynd i’r afael â’r ffigur hwn?

Mae’n anodd cael data i gymharu ond dywedodd Caerffili yn ddiweddar fod ganddynt ffigur uchel tebyg. Mae’r cyngor yn parhau i geisio cael data ar gyfer Cymru gyfan.

A yw cyfraddau salwch uchel yn effeithio mwy ar unrhyw gyfarwyddiaethau neilltuol e.e. gofal cymdeithasol?

Mae Gofal Cymdeithasol ymysg y cyfarwyddiaethau yr effeithir mwyaf arnynt a chynhaliwyd cyfarfodydd yn ddiweddar gyda rheolwyr ac Adnoddau Dynol i ddadansoddi data a datblygu cynlluniau gweithredu i ostwng absenoldeb salwch.

Pryd y caiff y dangosfwrdd iechyd a diogelwch ei rannu ac a yw’r data yn cynnwys preswylwyr sy’n defnyddio cyfleusterau’r cyngor yn ogystal â staff?

Mae’r dangosfwrdd yn cael ei ddatblygu a dylai fod yn barod erbyn diwedd y flwyddyn ar ôl ymgynghori. Mae’r data yn cynnwys staff, contractwyr a chwsmeriaid sy’n defnyddio cyfleusterau, ond dim ond digwyddiadau lle gwnaeth y gweithgaredd gwaith neu safle gyfrannu gaiff eu dosbarthu fel bod yn gysylltiedig â gwaith. Caiff pob digwyddiad eu cofnodi ond dim ond rhai cysylltiedig â gwaith gaiff eu hadrodd yn y ffigurau.

A fedrwch esbonio’r defnydd o’r term “salwch seicolegol” o gymharu â “iechyd meddwl” a beth sy’n cael ei wneud am iechyd meddwl, yn cynnwys cyrsiau rheoli straen a chysylltu straen gyda llwyth gwaith a thoriadau yn y gyllideb?

“Salwch seicolegol” yw’r dosbarthiad Adnoddau Dynol ac mae’n cynnwys ystod o gyflyrau (gorbryder, straen, iselder ac yn y blaen) gyda dadansoddiadau mwy manwl ar gael. Cafodd hyfforddiant llesiant Connect 5 ei ymestyn, mewn gofal cymdeithasol i ddechrau, gyda chynlluniau i’w ehangu ar draws y cyngor. Disgwylir i reolwyr gynnal asesiadau risg straen fydd yn helpu i ddynodi a thrin ffactorau straen cysylltiedig, yn cynnwys llwyth gwaith.

Beth sy’n cael ei wneud am achos gwraidd y cynnydd mewn trais yn erbyn athrawon gan ddisgyblion, ac a yw’r cyngor yn mynd i’r afael ag ymddygiad a rheoleiddio emosiynol mewn pobl ifanc?

Mae ffocws y swyddog ar gefnogi staff yr effeithir arnynt a sicrhau data dibynadwy. Mae tîm cyfarwyddiaeth Cymru yn trin materion cysylltiedig â phlant, yn cynnwys asesiadau a chymorth arbenigol. Mae’r swyddog yn cwrdd yn rheolaidd gyda chydweithwyr diogelu a’r gyfarwyddiaeth i gydlynu cefnogaeth ar gyfer staff a hefyd ddisgyblion.

Beth sy’n enghraifft o ddigwyddiad heb fod yn gysylltiedig â gwaith? A fedrwn bwysleisio pwysigrwydd cysylltu rheoli straen gyda chynllunio gwaith?

Er enghraifft, ni fyddai plentyn yn baglu dros garrai ei esgidiau yn y maes chwarae yn ddigwyddiad cysylltiedig â gwaith os nad oedd ffactor gweithle (fel twll yn y ffordd) wedi cyfrannu. Byddai asesiadau risg straen yn helpu i ddynodi materion cynllunio gwaith.

A yw “salwch seicolegol” yn gategori rhy eang ac a ddylid gwahanu straen cysylltiedig â gweithle oddi wrth gyflyrau gyda diagnosis meddygol? Sut all y cyngor gefnogi  ...  view the full Cofnodion text for item 5.

Caiff cwestiynau gan aelodau eu hanfon at Cath Fallon, Rhys James a’r Cynghorydd Callard ar gyfer ymateb – GWEITHREDU.

Gofynnodd y Cynghorydd Bond am yr Asesiad Perfformiad Panel. Esboniodd Matthew Gatehouse fod yr Asesiad Perfformiad Panel yn ofyniad statudol yn Neddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau 2021, sy’n ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau lleol yng Nghymru benodi panel annibynnol a phanel cymheiriaid unwaith bob pum mlynedd i adolygu effeithlonrwydd eu trefniadau. Mae hyn yn atodi’r broses hunanasesu flynyddol. Bwriedir cynnal asesiad cyntaf Cyngor Sir Fynwy ym mis Chwefror 2026 a bydd adroddiad ar gael i’r pwyllgor er gwybodaeth.

Nododd swyddogion mai dim ond dwy eitem sylweddol a gaiff eu trafod mewn cyfarfodydd o hyn ymlaen lle’n bosibl, gyda Busnes Ychwanegol yn opsiwn ar gyfer materion ychwanegol. Tynnodd swyddogion sylw aelodau at yr eitemau Addysg a ddaw i Pobl ar 21 Ionawr, a gwahoddir aelodau’r pwyllgor i hynny. Mae aelodau yn hapus i dderbyn yr adroddiad Asesu Risg bob 6 mis (efallai mai dan Fusnes Ychwanegol y byddai orau cynnwys hynny).

Cododd y Cynghorydd Bond yr angen i adolygu’r broses dyrannu grantiau, gan gyfeirio at faterion blaenorol o’r Galw i Mewn yn gynharach yn y flwyddyn a nodi fod arian o’r Gronfa Ffyniant Gyffredin yn parhau ar ôl yn ogystal â chyfleoedd Balchder Bro a Chronfa Effaith ar y gweill. Tanlinellodd bwysigrwydd tryloywder a chraffu amserol. GWEITHREDU: dilyn lan eto gyda swyddogion.

Cadarnhawyd y cofnodion.

Dydd Mercher 3 Rhagfyr 2025 am 10.00am.

Questions from members will be sent to Cath Fallon, Rhys James and Councillor Callard for a response – ACTION