Agenda item

Cynnal craffu cyn-penderfyniad

 

Cyflwynodd yr Aelod Cabinet Ian Chandler a Diane Corrister yr adroddiad ac ateb cwestiynau'r aelodau:

 

Y Cynghorydd Ian Chandler: 

 

• Cyflwynodd y strategaeth rhianta corfforaethol wedi'i diweddaru, gan bwysleisio cyfrifoldebau a rennir dros blant a phobl ifanc mewn gofal ar draws holl aelodau'r Cyngor, swyddogion a sefydliadau partner.

 

• Pwysleisiodd fod rhianta corfforaethol yn ymrwymiad ledled y Cyngor, heb fod yn gyfyngedig i wasanaethau plant.

 

• Eglurwyd bod y diweddariadau strategaeth yn adlewyrchu cynnydd ers 2022, gan gynnwys strategaethau lleoli, recriwtio gofalwyr maeth gwell, a thrin profiad gofal fel nodwedd warchodedig.

 

• Tynnodd sylw at newidiadau mewn cyd-destun allanol, megis dileu elw o ofal plant, ac eglurodd flaenoriaethau a chamau gweithredu.

 

• Gwahoddwyd adborth cyn cyflwyno i'r Cyngor llawn, gan danlinellu pwysigrwydd cyfrifoldebau rhianta corfforaethol. 

 

Diane Corrister: 

 

• Nodwyd bod y strategaeth yn nodi gweledigaeth, blaenoriaethau a rolau ar gyfer rhieni corfforaethol, heb braidd dim newid yn y blaenoriaethau craidd.

 

• Manylwyd ar newidiadau diweddar, gan gynnwys sifftiau demograffig a nifer llai o blant sy'n derbyn gofal oherwydd buddsoddiad mewn gwasanaethau atal.

 

• Eglurwyd cynllunio gweithredol ar gyfer plant mewn gofal, gan arwain at ostyngiad sylweddol yn y niferoedd a chanlyniadau gwell.

 

• Mynd i'r afael â chynnwys a chefnogi plant ar eu pen eu hunain sy'n ceisio lloches, ac effaith y cynllun trosglwyddo cenedlaethol.

 

• Trafodwyd datblygiad unedau gofal preswyl lleol i gyd-fynd â gweledigaeth y Cyngor a pholisi Llywodraeth Cymru, gan gefnogi lleoliadau lleol a pherthnasoedd teuluol.

 

Cwestiynau: 

 

Sut mae plant a phobl ifanc sydd â phrofiad o ofal yn rhan o ysgrifennu'r strategaeth, a sut mae eu mewnbwn yn llunio'r ddogfen derfynol? Pa mor aml mae'r Cabinet yn clywed yn uniongyrchol gan bobl ifanc?

 

Mae pobl ifanc sydd â phrofiad o ofal yn rhan o ystod o fecanweithiau ffurfiol ac anffurfiol, gan gynnwys cyfarfodydd ddwywaith y flwyddyn gyda'r panel rhianta corfforaethol, cyfranogiad mewn paneli recriwtio ar gyfer staff a gofalwyr maeth, ac ymweliadau â chartrefi preswyl i roi adborth. Mae eu blaenoriaethau – addysg, cyflogaeth, llety, a lles meddyliol – yn llywio datblygiad gwasanaethau'n uniongyrchol, yn enwedig mewn perthynas â llety i'r rhai 18 oed a h?n. Mae'r strategaeth yn cael ei llunio gan ymgysylltu parhaus yn hytrach nag un ymarfer ymgynghori. Mae aelodau'r Cabinet yn mynychu sesiynau ymgysylltu i glywed yn uniongyrchol gan bobl ifanc, yn hytrach na phobl ifanc yn mynychu cyfarfodydd y Cabinet.

 

Sut mae’r gwaith o fynd i’r afael gyda’r ansefydlogrwydd staff yn y tîm cymorth hirdymor a beth sy'n cael ei wneud ynghylch trosiant staff sylweddol yn y gwasanaeth nyrsio sy'n derbyn gofal, sydd wedi arwain at oedi mewn adolygiadau iechyd?

 

Codwyd y gwaith ôl-groniad mewn adolygiadau iechyd ar lefel uwch gyda'r Bwrdd Iechyd, gan arwain at ddull rhanbarthol sydd wedi lleihau'r gwaith ôl-groniad o 76 i 35 o blant. Mae heriau recriwtio yn parhau oherwydd cymhlethdod achosion, ond mae'r sefyllfa'n gwella ac yn cael ei monitro'n agos trwy gyfarfodydd diogelu a phartneriaeth.

 

Pam na chyflawnwyd targedau recriwtio gofalwyr maeth mewn blynyddoedd blaenorol, a beth sy'n cael ei wneud i gyflawni'r targed o 10 gofalwr maeth newydd eleni?

 

Mae Sir Fynwy yn wynebu heriau demograffig wrth recriwtio gofalwyr maeth, gan fod llawer o drigolion wedi ymddeol neu'n llai tebygol o ymgymryd â lleoliadau heriol. Mae'r strategaeth bellach yn canolbwyntio ar ymgysylltu cymunedol cyson a gwneud i faethu ymddangos fel opsiwn go iawn. Ar hyn o bryd, mae 14 o bobl yn cael eu hasesu, ac felly disgwylir i'r targed gael ei gyrraedd. Mae cystadleuaeth gan asiantaethau maethu annibynnol wedi bod yn her, ond mae'r Cyngor wedi gwella ei gynnig ariannol a chymorth i wneud maethu mewnol yn fwy deniadol.

 

A yw COVID wedi effeithio ar gymhlethdod cyflwyno plant?

Mae'r pandemig wedi arwain at gynnydd sylweddol mewn problemau iechyd meddwl a lles emosiynol, ac mae wedi'i gwaethygu gan bwysau cyfryngau cymdeithasol ac anawsterau teuluol. Mae hyn wedi arwain at anghenion mwy cymhleth ac ymddygiad heriol ymhlith plant. Mae'r Cyngor wedi cynyddu nifer y plant sy'n byw gyda rhieni o dan gyfrifoldeb rhiant a rennir, gan ganiatáu ar gyfer adsefydlu a lleoliadau teulu mwy diogel.

 

Mae'r gefnogaeth a gynigir i ofalwyr maeth yn fwy na chefnogaeth "feddal" yn unig, gan bwysleisio pwysigrwydd sicrwydd, profiad a gwybodaeth sydd ar gael i ofalwyr maeth, sy'n helpu i'w cadw. Mae'r lefel hon o gefnogaeth yn gymharol â'r hyn y mae asiantaethau maethu annibynnol yn ei ddarparu, gan gynnwys mynediad at staff profiadol a chymhellion ariannol.

 

Mae "meddal" yn cyfeirio at gefnogaeth anweledig, fel adeiladu cymuned faethu, dal i fyny â choffi rheolaidd gydag uwch reolwyr, a grwpiau gwaith partneriaeth. Mae'r mentrau hyn yn caniatáu i ofalwyr maeth rannu materion yn uniongyrchol a llunio prosesau a dogfennau a ddefnyddir gan wasanaethau plant yn weithredol.

 

Nododd aelod fod rhai gofalwyr maeth wedi trosglwyddo o asiantaethau preifat i'r Cyngor oherwydd eu bod yn gwerthfawrogi'r gefnogaeth gynhwysfawr sydd ar gael, yn hytrach na chymhellion ariannol yn unig. Mae aelodaeth o'r panel rhianta corfforaethol yn atgof pwerus o'r cyfrifoldeb i gefnogi plant sydd wedi profi anfantais sylweddol.

 

Mynegwyd gwerthfawrogiad am ymrwymiad staff, yn enwedig cynghorwyr personol sy'n cefnogi pobl ifanc sy'n gadael gofal a phobl ifanc sydd wedi cael profiad o ofal drwy eiriolaeth, cefnogaeth barhaus, a pharatoi ar gyfer byw'n annibynnol. Pwysleisiwyd bod pobl ifanc yn parhau i dderbyn cefnogaeth drwy gydol eu cyfnod pontio i fod yn oedolion.

 

Sut mae lleoliadau gyda ffrindiau neu bersonau cysylltiedig eraill yn cael eu diogelu a'u monitro?

 

Mae lleoliadau gyda phersonau cysylltiedig yn ddarostyngedig i ofynion rheoleiddio clir. Mae'r rhain yn cynnwys gofalwyr sy'n berthnasau (aelodau o'r teulu) a gofalwyr cysylltiedig (ffrindiau neu unigolion sydd â pherthynas bresennol â'r plentyn). Mae pob gofalwr cysylltiedig yn cael yr un gwiriadau diogelu, hyfforddiant ac asesiadau â gofalwyr maeth. Mae lleoliadau'n cael eu goruchwylio gan swyddogion adolygu annibynnol a phaneli maethu, ac anogir gofalwyr i ymuno â'r gymuned maethu ehangach i gael cefnogaeth. Mae'r awdurdod lleol yn cadw cyfrifoldeb rhiant a rennir.

 

Faint o blant sydd wedi'u lleoli ar hyn o bryd mewn darpariaeth sector preifat, a beth yw effaith yr agenda Dileu o fis Ebrill 2026?

 

Mae dau berson ifanc wedi'u lleoli mewn darpariaeth sector preifat ar hyn o bryd a byddant yn aros yno tan ddiwedd eu lleoliadau. Nod polisi Llywodraeth Cymru yw dileu elw o ofal plant erbyn 2029-2030. O fis Ebrill 2026, ni fydd unrhyw gartrefi plant newydd er elw yn cael eu cofrestru, a pheidiodd y rheoleiddiwr â derbyn ceisiadau newydd ar ôl mis Rhagfyr 2025. Bydd cartrefi presennol yn parhau i weithredu’r canllawiau pellach. Mae'r Cyngor yn parhau i fod mewn cysylltiad â darparwyr ynghylch defnydd eu heiddo yn y dyfodol.

 

Pam mae'n ymddangos bod y sector preifat yn recriwtio staff yn haws na'r Cyngor?

 

Mae recriwtio diweddar i gartrefi plant o dan ofal y Cyngor wedi denu staff profiadol o'r sector preifat, yn bennaf oherwydd ansefydlogrwydd a grëwyd gan newidiadau polisi sydd ar ddod. Mae'r Cyngor wedi elwa o'r newid hwn ac wedi cryfhau ei weithlu o ganlyniad.

 

A fydd cartrefi plant preifat yn gallu derbyn plant o Loegr yn dilyn gweithredu'r agenda Dileu?

 

Mae Llywodraeth Cymru yn dal i weithio drwy'r mater hwn. Efallai y bydd nifer fach o gartrefi yn cael caniatâd i gymryd plant o Loegr, ond nid yw'r manylion yn glir eto. Mae'r Llywodraeth yn ymwybodol y gallai hyn fod yn fwlch ac mae'n ystyried sut i'w reoleiddio.

 

Pa mor gadarn yw'r broses recriwtio a chadw gofalwyr maeth, ac a yw'r derminoleg a ddefnyddir yn y strategaeth yn briodol (e.e. “ymddiswyddiad”)?

 

Mae'r broses recriwtio yn hir (chwech i wyth mis), gyda hyfforddiant a gwiriadau helaeth. Mae rhai ymgeiswyr yn rhoi'r gorau iddi yn ystod y broses, ac mae rhai yn ymddiswyddo ar ôl profi realiti maethu. "Ymddiswyddiad" yw'r term ffurfiol a ddefnyddir ar gyfer unrhyw ofalwr maeth sy'n gadael, boed oherwydd ymddeoliad neu resymau eraill. Mae'r rhan fwyaf o ymddiswyddiadau oherwydd newidiadau bywyd, nid anfodlonrwydd. Mae'r broses wedi'i chynllunio i fod yn agored ac yn onest i sicrhau parau addas.

 

Sut mae'r strategaeth yn adlewyrchu hunaniaeth Gymreig wrth barhau i fod yn gynhwysol, o ystyried cyd-destun Sir Fynwy fel sir ar y ffin?

 

Gellid cadw cyfeiriadau at hunaniaeth Gymreig gyda chyd-destun ychwanegol. Er bod hyrwyddo'r iaith a'r diwylliant Cymraeg yn parhau i fod yn bwysig, mae'r Cyngor yn gweithio i ddiwallu anghenion diwylliannol pob plentyn, gan gynnwys y rhai o gefndiroedd amrywiol.

 

A yw'r Cyngor yn gwella ei ddull o atal tarfu ar leoliadau heb eu cynllunio?

 

Mae sefydlogrwydd lleoliadau yn cael ei fonitro'n agos, gan gydnabod ei bwysigrwydd ar gyfer canlyniadau cadarnhaol. Er bod symudiadau brys weithiau'n anochel oherwydd pwysau'r farchnad, mae timau'n gweithio'n gyflym i sefydlogi lleoliadau. Caiff pob symudiad lleoliad ei olrhain a'i adrodd, gan alluogi cefnogaeth wedi’i thargedu. Mae maint yr awdurdod yn cefnogi goruchwyliaeth fanwl a dealltwriaeth agos o amgylchiadau unigol.

 

Pwysleisiodd y Cynghorydd Peter Strong bwysigrwydd cynnal hunaniaeth Gymreig i bobl ifanc yn Sir Fynwy, gan nodi hyd yn oed os nad ydynt yn uniaethu fel Cymry, mae gwybodaeth am yr iaith Gymreig a'r cyd-destun gwleidyddol yn werthfawr ar gyfer dinasyddiaeth lawn a chyfleoedd yn y dyfodol. Dadleuodd dros gadw hunaniaeth Gymreig yn y strategaeth, gan gydnabod cefndiroedd amrywiol plant sydd wedi bod mewn gofal.

 

Crynodeb y Cadeirydd:

 

Roedd y Cadeirydd wedi ail-grynhoi’r gwaith craffu trylwyr ar y strategaeth, gan dynnu sylw at drafodaethau ar gyfranogiad plant sydd wedi bod mewn gofal, mewnbwn i gartrefi newydd, heriau recriwtio, yr agenda dileu, cefnogaeth i ofalwyr maeth, rôl y panel rhianta corfforaethol, eglurhad o fathau o leoliadau, ac agweddau technegol fel acronymau a heriau'r sector preifat. Roedd wedi cydnabod camau cadarnhaol a chyfraniadau staff.

 

Gofynnodd y Cadeirydd am eglurhad ynghylch sut y byddai cynnydd yn cael ei adrodd yn ôl i'r pwyllgor neu'r cabinet.

 

Esboniodd y Cynghorydd Chandler y byddai'r strategaeth yn mynd i'r Cyngor llawn i'w mabwysiadu, gydag adrodd canol tymor wedi'i gynllunio (bob 18 mis), a monitro rheolaidd trwy'r panel rhianta corfforaethol. Byddai adroddiadau blynyddol gan Brif Swyddog Gofal Cymdeithasol hefyd yn dod i'r pwyllgor, a gellid ailedrych ar bynciau penodol os gofynnir amdanynt.

 

Awgrymodd y Cynghorydd Howarth ddiweddariadau ar ddeddfwriaeth y Llywodraeth sy'n effeithio ar y sector preifat, gan nodi risgiau posibl a'r angen am ddiweddariadau i'r pwyllgorau wrth i reoliadau esblygu. Cadarnhaodd y Cynghorydd Chandler fod yr amserlen ddeddfwriaethol wedi'i gosod, gyda materion heb eu datrys yn effeithio'n bennaf ar Loegr, a rhoddodd sicrwydd i'r pwyllgor ynghylch mecanweithiau goruchwylio ac adrodd.