Agenda item

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Emma Taylor a roddodd gyflwyniad ac ateb cwestiynau aelodau.

Beth yw hyd a lled ymgyfraniad aml-asiantaeth, yn benodol rôl cwnsela a seico-addysg ar gyfer disgyblion, ac a yw pobl ifanc yn derbyn cymorth rhagweithiol i ddeall a rheoleiddio emosiynau cyn i broblemau gynyddu?

Mae cwnsela ar gael ym mhob ysgol uwchradd ac mae therapi chwarae ar gael mewn ysgolion cynradd ar sail anghenion, ond mae’r gwasanaeth yn rhan o Ofal Cymdeithasol, nid Addysg. Caiff cymorth aml-asiantaeth (yn cynnwys seicoleg addysgol a’r tîm cymorth addysg) ei ddarparu fel sydd angen ar gyfer disgyblion a gafodd eu gwahardd. – GWEITHREDU: darparu ymateb gan Gofal Cymdeithasol.

Sut y caiff arfer gorau (tebyg i gynlluniau cydnerthedd a rheoleiddio emosiynol) ei rannu a’i weithredu rhwng corfforol?

Caiff arfer gorau mewn meysydd tebyg i gydnerthedd a rheoleiddio emosiynol ei rannu’n bennaf drwy Fforwm Llesiant mewn Ysgolion yr awdurdod lleol, lle mae ysgolion a’r awdurdod lleol ar y cyd yn dynodi camau gweithredu a chyfnewid enghreifftiau o ddulliau gweithredu effeithlon. Yn ychwanegol, mae grwpiau arwain llesiant seiliedig ar glwstwr yn galluogi ysgolion cynradd ac uwchradd o fewn pob clwstwr i rannu dulliau, cynlluniau a phrofiad ymarferol. Pan fo plentyn angen cymorth ychwanegol   - fel yn dilyn gwaharddiad – caiff arfer aml-asiantaeth ei weithredu ar sail unigol, yn cynnwys opsiynau fel cwnsela mewn ysgolion, y Tîm Cymorth Addysg a Seicoleg Addysgol. Mae’r asiantaethau hyn yn cydweithio i ddynodi unrhyw ymyriadau penodol y gall y plentyn fod eu hangen i brosesu anawsterau a datblygu strategaethau ymdopi iachach, gyda’r nod o atal problemau yn y dyfodol gydag ymddygiad.

Pam na wnaeth pob un o’r 30 ysgol gynradd gymryd rhan yn yr arolwg a pham na chafodd Unedau Cyfeirio Disgyblion eu cynnwys?

Eglurwyd y gwnaeth 28 ysgol gynradd gymryd rhan (gan gywiro’r ffigur o 27 yn yr adroddiad); o’r ddwy ysgol na chymerodd ran, nid oedd un yn gymwys oherwydd mai dim ond disgyblion cyfnod sylfaen oedd ganddi ac nid oedd gan un ganiatâd digonol gan deuluoedd. Ar hyn o bryd mae Unedau Cyfeirio Disgyblion yn rhan o gynllun peilot i brofi addasrwydd arolwg.

A yw staff addysgu wedi cael hyfforddiant digonol i gyflwyno addysg ar iechyd meddwl a chydnerthedd? A oes risg bosibl y caiff straeniau arferol eu cyfrif fel rhai patholegol?

Yn gynyddol mae gan ysgolion uwchradd adrannau arbenigol a staff sy’n derbyn dysgu proffesiynol ychwanegol i addysgu’r pynciau hyn, gydag adnoddau wedi eu hysgrifennu’n dda ar gael a chynlluniau newydd yn cael eu monitro’n barhaus i sicrhau effaith gadarnhaol. Mae monitro a gwerthuso yn ganolog pan mae ysgolion yn cyflwyno prosesau newydd a chyflenwi heb fod yn arbenigol (ee. yn ystod amser tiwtor) yn cael ei drin drwy ddulliau gweithredu mwy arbenigol.

A yw ffocws yr adroddiadau ar broses neu ddeilliannau?

Dim ond un ffynhonnell o wybodaeth yw’r set data llesiant a chaiff ei defnyddio’n bennaf i roi darlun eang o ethos, tueddiadau a darpariaeth ysgol. Mae gan ysgolion ddata arall, mwy manwl sy’n olrhain disgyblion unigol felly dylid gweld yr adroddiad hwn fel set ehangach o ddulliau yn hytrach na’r unig fesur o ddeilliannau.

Pa strwythur neu gefnogaeth sydd ar gael ar gyfer disgyblion a gafodd eu gwahardd a disgyblion mewn Unedau Cyfeirio Disgyblion?

Caiff disgyblion Unedau Cyfeirio Disgyblion eu cynnwys o fewn yr un disgwyliadau â phob ysgol ym Maes Dysgu Iechyd a Llesiant y cwricwlwm newydd. Mae staff yr Unedau hefyd yn addysgu’r cwricwlwm hwn ac yn casglu data llais disgyblion yn yr un modd ag ysgolion prif ffrwd. Felly nid yw’r system yn absennol ond mae’n ffurfio rhan o’r datblygiad proffesiynol parhaus a chasglu data ar draws ysgolion a’r Unedau.

Beth mae’n ei olygu y gellir yn awr gynnwys y disgyblion hyn ac a yw’r strwythur yn glir?

Mae eu cynhwysiant yn cyfeirio at ddefnyddio’r un ffynonellau data di-enw y gellir eu cymharu ar draws pob lleoliad – yn cynnwys yr Unedau Cyfeirio Disgyblion – fel y gall yr awdurdod lleol ddynodi themâu ar lefel ysgol, clwstwr a sir. Mae’r set ddata yma yn rhoi darlun lefel uchel yn hytrach nag olrhain unigol, gan gynnig cysondeb yn y ffordd y caiff gwybodaeth ei monitro.

A gaiff materion fel anawsterau cwsg eu hymchwilio yn cynnwys ffactorau tebyg i weithgaredd corfforol?

Caiff themâu llesiant (yn cynnwys y rhai a gafodd eu codi yn yr arolwg tebyg i gwsg) eu dynodi drwy ddata ac yna eu hymchwilio gan ysgolion a’r awdurdod lleol. Dangosodd arolygon cynharach nad oedd disgyblion yn gwybod sut i gael mynediad i gymorth llesiant, gan ysgogi ysgolion i gryfhau cyfeirio a chysylltiadau cymunedol, gan ddangos fod problemau llesiant a ddynodwyd yn arwain at weithredu wedi ei dargedu.

Beth yw nod cyffredinol y gwaith hwn ac a ydym yn rhoi blaenoriaeth i ddatrys problemau yn hytrach na phroses?

Y nod yw adeiladu darlun tueddiadau dibynadwy a hirdymor i lywio gweithredu gan ysgolion a’r awdurdod lleol. Mae swyddogion yn tanlinellu fod angen bod yn bwyllog am ddod i gasgliadau o ddim ond un neu ddwy flynedd o data, gan y gall anomaleddau ddigwydd, ond dros amser mae’r set data yn helpu i ddynodi problemau  - tebyg i driwantiaeth neu bwysau ar ysgolion – ar gyfer eu hymchwilio ymhellach. Mae’r pwyslais ar ddefnyddio tystiolaeth hannog i ddynodi a thrin anghenion real yn hytrach na dibynnu ar broses yn unig.

A fedrid defnyddio’r set data ar draws y cwricwlwm yn cynnwys dadansoddi myfyrwyr a pherchnogaeth cynlluniau gwella iechyd?

Mae ysgolion yn defnyddio’r data mewn gweithgareddau cwricwlwm ac yn olrhain tueddiadau dros gyfnod, gydag ysgolion uwchradd yn medru monitro gwelliannau yn defnyddio eu data hanesyddol.

A yw’r arolwg yn ystyried y gallai myfyrwyr roi atebion sy’n gymdeithasol ddymunol yn hytrach na atebion onest?

Cydnabyddir y pryder am onestrwydd ymatebion, gan y gallai rhai dysgwyr roi’r atebion y credant sy’n cael eu disgwyl yn arbennig ar bynciau llesiant gwrthrychol, felly mae hwn yn sylw teg.

Crynodeb y Cadeirydd:

Diolch i’r swyddogion am eu data a’u hamser ac ymatebion heddiw.