Agenda item

Rhoddodd Alan Feist gyflwyniad ac atebodd gwestiynau'r aelodau gyda Jonathan Hill.

 

Cwestiynau gan yr Aelodau:

 

•        Gwnaeth y Cynghorydd Bond sylw y gallai aelodau lleol fod yn rhan ddefnyddiol o'r gr?p llywio rhanddeiliaid i wella llif gwybodaeth a thawelu ofnau. Gofynnodd beth yw'r asesiad effaith a risg ar gyfer aflonyddwch ar ochr Cas-gwent oherwydd yr ateb mesuryddion cerbydau nwyddau trwm arfaethedig? Pa mor aml y bydd problemau sylweddol yn digwydd, a beth yw'r senario gwaethaf posibl?

 

Esboniodd tîm y prosiect fod modelu'n aaml-haenog (modelau strategol, wedi'u cordonio, a gweledol manwl) ac yn barhaus. Y sefyllfa waethaf bosibl yw gwaharddiad tua'r dwyrain ar gerbydau nwyddau trwm yn ystod oriau brig (e.e., 7:00–10:00 AM), a fyddai'n atal tagfeydd ychwanegol. Yn yr achos gorau, gallai'r gwaharddiad fod yn fyrrach neu’n ddiangen. Nid yw'r tîm yn bwriadu ailadeiladu'r gylchfan na'r A466 ar hyn o bryd.

 

•        Cwestiynodd y Cynghorydd Bond, os yw cerbydau nwyddau trwm wedi'u gwahardd yn ystod oriau brig, a fyddant yn pentyrru ar y ffordd sy’n ymuno a'r gylchfan, gan effeithio ar draffig ceir?

 

•        Ymatebodd y tîm y bydd y strategaeth arwyddion yn cael ei chynllunio i atal cerbydau nwyddau trwm rhag cyrraedd Cas-gwent yn ystod y gwaharddiad, gan eu dargyfeirio trwy Bont Tywysog Cymru. Bydd arwyddion yn cael eu sbarduno'n ddigon cynnar i osgoi pentyrru.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Howells a oes unrhyw gynnydd wedi bod ar agor cyffordd yr M49 ar ochr Avonmouth/Hafren, ac a ellid dod â'r dyddiad agor ymlaen? Pa effaith fyddai agor y gyffordd hon yn ei chael ar draffig pont yr M48?

 

Cadarnhaodd tîm y prosiect y dylai cyffordd yr M49 (Cyffordd 1) agor ddiwedd yr haf y flwyddyn nesaf. Bydd ei hagor yn caniatáu i unedau cludo nwyddau o Avonmouth i gael mynediad uniongyrchol at yr M4 a Phont Tywysog Cymru, gan leihau eu hangen i ddefnyddio'r M48 trwy Aust. Mae'r tîm yn disgwyl y bydd hyn yn darparu gwydnwch rhwydwaith ychwanegol, er y bydd cyfran union y llwybrau symud traffig yn cael ei phennu trwy fodelu pellach. Nodasant fod dod â'r dyddiad agor ymlaen yn annhebygol, gan fod chwe mis yn amserlen fer ar gyfer prosiect peirianneg sifil o'r fath.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Rooke a oes asesiadau effaith economaidd wedi'u gwneud ar gyfer yr ardal, yn enwedig o ystyried yr effaith ddifrifol pan gaewyd y ddwy bont?

 

Dywedodd Priffyrdd Cenedlaethol nad oedd angen unrhyw asesiad economaidd ar gyfer y penderfyniad i gael gwared ar gerbydau nwyddau trwm a oedd yn seiliedig ar ddiogelwch, ac felly ni wnaed yr un. Fodd bynnag, bydd angen dadansoddiad cost-budd a gwerth am arian ar gyfer yr ateb tymor canolig, a bydd yr achos busnes tymor hir yn cynnwys effeithiau economaidd-gymdeithasol, megis effeithiau ar gyflogaeth a thwf.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Rooke beth y gellir ei wneud mewn amgylchiadau eithriadol pan fydd y ddwy bont ar gau i atal seilwaith a busnesau lleol rhag cau'n llwyr?

 

Mae'r tîm yn cynnal asesiad llawn o'r digwyddiad diweddar a'r ymateb. Y prif fesur  liniaru yw sicrhau bod teithiau diangen yn cael eu hosgoi fel y gall rhai hanfodol fynd rhagddynt. Mae negeseuon a chyfathrebu yn allweddol, a bydd gwersi'n cael eu dysgu pan cawsant eu cau yn ddiweddar.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Taylor pryd fydd signalau yng nghyfnewidfa Cyffordd 23 Magwyr, a pha welliannau sydd wedi'u cynllunio ar gyfer arwyddion yn ystod digwyddiadau niweidiol?

 

Mae Priffyrdd Cenedlaethol yn cyfarfod yn rheolaidd â Chyngor Sir Fynwy, Sutra, a Llywodraeth Cymru. Mae ateb signalau arfaethedig ar gyfer Cylchfan Magwyr yn ddibynnol ar brisio mewnol a disgwylir iddo fod yn brosiect 2026. Bydd diweddariad yn cael ei rannu ym mis Ionawr.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Taylor beth yw barn Priffyrdd Cenedlaethol ar ddileu tollau a chost hirdymor cynnal a chadw'r bont?

 

Yr ymateb oedd bod dileu tollau yn benderfyniad gan y Llywodraeth. Mae Priffyrdd Cenedlaethol yn parhau i wneud gwaith cynnal a chadw parhaus ac yn adolygu buddsoddiad mewn seilwaith. Mae'r digwyddiad diweddar yn cael ei adolygu i weld a ddysgwyd gwersi, ac mae'r negeseuon yn cael eu gwella.

 

•        Cododd y Cynghorydd Taylor y mater o beth yw cynigion hirdymor yr Adran Drafnidiaeth (DfT) ar gyfer rheoli a chynnal a chadw'r bont, o ystyried ei phwysigrwydd a'i phroblemau parhaus? Awgrymodd y gallai'r Pwyllgor ystyried gofyn i Briffyrdd Cenedlaethol neu'r Adran Drafnidiaeth fanylu ar y cynigion hirdymor a'r cynlluniau cynnal a chadw ar gyfer y bont, gan dynnu sylw at ei heffaith economaidd a chymdeithasol sylweddol.

 

Eglurodd y Cynghorydd Taylor nad oedd hi'n dadlau dros ddychwelyd i'r tollau blaenorol ond ei bod yn cefnogi'r syniad o gynnal toll neu ardoll trafnidiaeth gyhoeddus leiafswm i ariannu cynnal a chadw pontydd a hyrwyddo dewisiadau eraill fel rheilffyrdd, gan ailadrodd pwysigrwydd ateb hirdymor. Diolchodd i gynrychiolwyr Priffyrdd Cenedlaethol am eu diweddariadau ar atebion cyfredol a thymor canolig ond pwysleisiodd yr angen am strategaeth hirdymor gynhwysfawr.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Garratt pam fod diffyg arwyddion a gwybodaeth yn ystod digwyddiad tân car diweddar ger Bryste, ac a ellir gwella'r ddarpariaeth gwybodaeth yn ystod digwyddiadau o'r fath?

 

Roedd Priffyrdd Cenedlaethol wedi cydnabod yr adborth a bydd yn ei rannu. Maent yn ymwybodol o'r angen am gyfathrebu gwell ar draws y coridor ac yn gweithio ar wella rhannu gwybodaeth gyfannol, gan gynnwys defnyddio technoleg i ddarparu diweddariadau wedi'u targedu, yn y car, i yrwyr sy'n agosáu at ddigwyddiadau.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Garratt a oes dull cyfannol o reoli effaith gwaith a digwyddiadau ar draws y coridor trafnidiaeth ehangach, gan gynnwys yr M48, yr A449, a'r A40?

 

Cadarnhaodd Priffyrdd Cenedlaethol eu bod yn gweithio gydag awdurdodau lleol a rhanbarthau eraill i gydlynu gwaith a chyfathrebu ar draws y coridor, nid yn unig ar y pontydd, er mwyn rheoli effeithiau'n fwy effeithiol.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Bond am i aelod lleol (e.e., aelod o Gas-gwent) fod yn rhan o'r gr?p rhanddeiliaid, o ystyried eu gwybodaeth leol sylweddol?

 

Cynghorodd Priffyrdd Cenedlaethol fod uwch swyddogion o awdurdodau priffyrdd lleol ar y gr?p llywio rhanddeiliaid, gyda'r disgwyliad y bydd gwybodaeth gan aelodau yn cael ei bwydo i swyddogion ac yn ôl i lawr. Maent hefyd yn darparu cylchlythyr misol ac maent yn agored i ymgysylltiad uniongyrchol a ysgogir gan gwestiynau aelodau.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Bond a allai Aelodau gael y wybodaeth ddiweddaraf am y gyffordd arfaethedig ar yr M48 rhwng Rogiet a Chil-y-coed, a allai leihau tagfeydd ym Magwyr a Chas-gwent?

 

Ymatebodd Priffyrdd Cenedlaethol nad yw'r gyffordd hon ar eu rhwydwaith a byddai angen i Sir Fynwy, SWTRA, a Llywodraeth Cymru fynd i'r afael â hi.

 

Cynghorodd Deb Hill-Howells fod y cyswllt arfaethedig wedi'i gynnwys yn y Cynllun Trafnidiaeth Rhanbarthol, ond gan ei fod yn ffordd SWTRA bydd angen i Lywodraeth Cymru gytuno ar hyn. Esboniodd fod y Cyngor wedi cyfarfod ag Ysgrifennydd y Cabinet i lobïo dros gynnwys y gyffordd hon. Cyfeiriwyd at hyn hefyd yn astudiaethau High Beech a sicrhaodd yr Aelodau fod swyddogion ac Aelod y Cabinet yn parhau i wthio'r achos dros y gyffordd hon fel rhan o waith Burns. Y diweddaraf yw bod Swyddogion Llywodraeth Cymru wedi cael eu gofyn i edrych ar yr ailddosbarthiad arfaethedig o'r M48 a fydd yn hanfodol i alluogi'r gyffordd i gael ei hadeiladu oherwydd y gwahaniaeth mewn costau. Rhwystr arall y bydd angen ei oresgyn yw'r adolygiad ffyrdd, a ddyfarnodd yn erbyn adeiladu'r gyffordd hon - fodd bynnag rydym yn deall y gallai hyn gael ei adolygu.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Brown a fydd y system newydd ar gyfer cerbydau nwyddau trwm ar yr M48 (sy'n dechrau ym mis Hydref y flwyddyn nesaf) yn cael ei monitro am ei heffaith ar y rhwydwaith lleol, yn enwedig yn Sir Fynwy?

 

Cadarnhaodd Priffyrdd Cenedlaethol y byddant yn cynnal monitro cyn ac ar ôl o'r effeithiau ac yn disgwyl i'r gymuned ac aelodau etholedig adrodd am unrhyw faterion annisgwyl.

 

Gofynnodd y Cynghorydd Brown sut y bydd cydlynu'n cael ei reoli os bydd gwaith yn cael ei wneud ar Bont Tywysog Cymru neu os y bydd yn cael ei gau, yn enwedig o ran cau oherwydd gwynt, er mwyn osgoi anhrefn traffig fel y digwyddiad diweddar?

 

Esboniodd Priffyrdd Cenedlaethol fod y Swyddfa Dywydd yn rhan o'r cynllunio, a bod cydlynu rhwng yr M4 a'r M48 yn cael blaenoriaeth i reoli digwyddiadau o'r fath, er bod effaith yr wythnos diwethaf wedi'i chydnabod.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Brown beth ellir ei wneud am draffig sy'n defnyddio ffyrdd gwledig anaddas (e.e., yn Haysgate, Crick, Newton, Hayesbrook) wrth i gerbydau mawr redeg yn ystod digwyddiadau, gan gynnwys cerbydau mawr a choetsys, sy'n berygl i drigolion?

 

Nododd Priffyrdd Cenedlaethol, er eu bod yn deall yr effaith ehangach, mai mater i awdurdodau lleol yw cyfyngiadau ar ffyrdd lleol (fel gorchmynion rheoleiddio traffig). Pwysleisiasant bwysigrwydd cyfathrebu i annog pobl i beidio â gwneud teithiau diangen a rheoli effeithiau cyn iddynt ddigwydd.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd a oes ffordd o wella arwyddion neu atal llywio lloeren rhag cyfeirio traffig i'r ffyrdd un trac anaddas hyn?

 

Ailadroddodd Priffyrdd Cenedlaethol nad yw arwyddion a chyfyngiadau ar ffyrdd lleol o fewn eu cylch gwaith a dylai awdurdodau lleol fynd i'r afael â nhw.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Rooke a fydd y system goleuadau traffig ar ben Cas-gwent y bont yn ei gwneud yn ofynnol defnyddio'r A449 ar gyfer pentyrru cerbydau nwyddau trwm?

 

Ymatebodd Priffyrdd Cenedlaethol nad ydynt yn rhagweld y bydd angen defnyddio'r A449 ar gyfer pentyrru; disgwylir i'r ffordd ymadael fod yn ddigon hir i ddarparu ar gyfer y nifer gofynnol o lorïau.

 

•        Sylwodd y Cynghorydd Watts fod y ffordd ymadael ar yr A449 i'w gweld yn gallu darparu ar gyfer tua phump o gerbydau yn unig—felly i ble fyddai'r pum cerbyd arall yn mynd os oes angen hyd at ddeg?

 

Esboniodd Priffyrdd Cenedlaethol, fel arfer, nad oes mwy na deg cerbyd nwyddau trwm ar y bont ar unrhyw adeg, ac mae'r cerbydau sy'n cyrraedd fel arfer wedi'u gwasgaru, ac felly anaml y bydd angen pentyrru y tu hwnt i'r ffordd ymadael. Mewn achosion prin o ddigwyddiadau, gall pentyrru ddigwydd ar y gylchfan, ond ni ddisgwylir hyn mewn gweithrediadau arferol. Bydd hyd unrhyw waharddiad ar gerbydau nwyddau trwm tua'r dwyrain yn ystod brig yr AM yn cael ei osod i osgoi gorbentyrru.

 

•        Tynnodd y Cynghorydd Watts sylw at y ffaith bod tystiolaeth fideo’r preswylydd yn dangos mwy na phump, o bosibl mwy na deg, o gerbydau nwyddau trwm—a yw hyn yn gwrth-ddweud eich modelu? 

 

Roedd Priffyrdd Cenedlaethol wedi cydnabod y pwynt a nododd y bydd eu model traffig gweledol (visim) sydd ar ddod yn helpu i ddangos ac egluro sut y bydd y system yn gweithredu'n ymarferol.

 

•        Mynegodd yr Aelod Cabinet, y Cynghorydd Maby, anogaeth ynghylch y cynlluniau tymor byr gan Briffyrdd Cenedlaethol a phwysleisiodd bwysigrwydd bwrw ymlaen â chynlluniau ar gyfer Cyffordd 23, gan nodi gwaith parhaus swyddogion a diweddariadau cadarnhaol gan Lywodraeth Cymru. Tynnodd sylw at yr angen i gael yr ateb tymor canolig yn iawn ar gyfer pont yr M48, gan gydnabod y bydd yr ateb tymor hir yn ddrud ac yn cymryd amser.

 

Cyfeiriodd y Cynghorydd Maby at y sylwadau a adleisiwyd gan y Cynghorydd Taylor a nododd ei bod yn cytuno â'r Cynghorydd Taylor ar yr angen am weledigaeth hirdymor, yn enwedig o ran cludo nwyddau, a chododd bryderon ynghylch lorïau mawr yn defnyddio ffyrdd a threfi gwledig, gan awgrymu problemau ehangach gyda rhwydweithiau ffyrdd strategol ac eiriol dros ddewisiadau amgen gwell ar gyfer rheilffyrdd.

 

Mynegodd y Cynghorydd Maby hyder yng nghynrychiolaeth swyddogion ar y gr?p rhanddeiliaid a chanfu fod y cylchlythyr misol yn ddefnyddiol, ond nododd y gallai aelodau fod eisiau diweddariadau amlach, yn enwedig ar Gyffordd 23.

 

•        Cododd y Cynghorydd Watts bryderon ynghylch cyfathrebu, gan awgrymu y gellid ei wella a dadlau dros gyfranogiad cynghorwyr yn y gr?p llywio rhanddeiliaid i ddarparu mewnbwn democrataidd uniongyrchol a lleddfu ofnau'r cyhoedd. Cwestiynodd pam fod y pwyllgor wedi'i gyfyngu i aelodaeth lefel swyddogion ac nid aelodau etholedig.

 

Esboniodd Priffyrdd Cenedlaethol fod y gr?p llywio rhanddeiliaid yn fwriadol ar lefel swyddogion ac yn anwleidyddol, gyda sianeli cyfathrebu clir i gynghorwyr fynegi pryderon; maent yn agored i gyfarfod â Chynghorwyr a Chynghorau Plwyf yn ôl yr angen.

 

•        Mynegodd y Cynghorydd Watts bryderon ynghylch lles da byw yn ystod cyfnod y Nadolig, yn benodol ynghylch oedi wrth gludo anifeiliaid oherwydd cyfyngiadau pontydd, a chwestiynodd y capasiti pentyrru ar gyfer cerbydau ar ffordd ymuno Cas-gwent, gan amau'r honiad mai dim ond pum cerbyd fyddai byth yn cael eu pentyrru.

 

Ar les da byw, dywedodd Priffyrdd Cenedlaethol fod y cyfrifoldeb yn gorwedd gyda chludwyr, ond maent yn cynorthwyo mewn argyfyngau ac mae ganddynt brofiad o gefnogi lles anifeiliaid yn ystod digwyddiadau.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Watts am eglurhad ynghylch arwyddion ffyrdd dryslyd (e.e., A48 Gogledd ar gau) ac a yw'n adlewyrchu patrymau traffig lleol yn gywir a chododd bryderon ynghylch sefyllfaoedd brys lle mae Cymru wedi'i thorri i ffwrdd, gan gyfeirio at ddigwyddiadau diweddar lle bu pobl yn sownd am oriau. 

 

O ran cyfathrebu a rheoli digwyddiadau, roedd Priffyrdd Cenedlaethol wedi cydnabod yr angen i wella ac maent yn cynnal sesiwn adrodd i ddysgu gwersi o ddigwyddiadau diweddar, gan anelu at well negeseuon a rheolaeth mewn argyfyngau yn y dyfodol.

 

•        Gofynnodd y Cynghorydd Watts am weld y Gorchmynion Rheoleiddio Traffig (TROs) cyfredol a gofynnodd am eglurder ynghylch pa awdurdod sy'n gyfrifol amdanynt (Priffyrdd Cenedlaethol neu SWTRA). (Camau gweithredu).

 

O ran Gorchmynion Rheoleiddio Traffig, cadarnhawyd bod y gorchmynion yn cael eu rheoli gan Briffyrdd Cenedlaethol ac yn mynd trwy'r broses seneddol Seisnig ar gyfer y bont, ond mae angen cydlynu â SWTRA ar gyfer unrhyw orchmynion sy'n effeithio ar eu rhwydweithiau. Cytunwyd i ddarparu copïau o'r gorchmynion perthnasol. Sicrhawyd yr Aelodau eu bod yn barod i ddarparu gwybodaeth a chyfarfod â chynghorwyr i fynd i'r afael â phryderon ac egluro manylion technegol.

 

Crynodeb y Cadeirydd:

 

Argymhellodd y Cadeirydd fod gan y Cyngor aelod etholedig yn ddemocrataidd ar y gr?p defnyddwyr (gr?p llywio rhanddeiliaid) i wella cyfathrebu a chynrychiolaeth. Pleidleisiwyd ar yr argymhelliad hwn a'i gymeradwyo trwy godi dwylo.

 

Daeth y Cadeirydd i'r casgliad y byddai Priffyrdd Cenedlaethol yn cael gwahoddiad i ddychwelyd ymhen 6 mis i roi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau.