Agenda item

Cyflwynodd y Cynghorydd Sirol Chandler strategaeth Dull yr Awdurdod Cyfan o Lesiant ac Atal, gan bwysleisio ei weledigaeth hirdymor i wella lles preswylwyr a lleihau dibyniaeth ar wasanaethau statudol. Nododd fod y strategaeth wedi'i fwriadu i gael ei mabwysiadu gan y Cabinet a bydd yn cydlynu ymdrechion ar draws holl gyfarwyddiaethau'r cyngor a gyda phartneriaid allanol, gan nodi newid o ddulliau blaenorol.

Ymhelaethodd Jane Rodgers ar yr uchelgais ar gyfer cynllun traws-gyfarwyddiaeth, wedi'i gydlynu sy'n canolbwyntio ar ganlyniadau gwell i breswylwyr, gan ddefnyddio mewnwelediadau data, model ymarfer clir, a gweithio mewn partneriaeth.  Pwysleisiodd nod y strategaeth i fynd i'r afael â gwendidau, cefnogi annibyniaeth, a mynd i'r afael ag anghydraddoldebau iechyd, gan ei lleoli fel llwyfan ar gyfer cydweithredu mewnol ac allanol.

Materion Allweddol a godwyd gan yr Aelodau

·        Dywedodd y Cynghorydd Sirol Jones am bwysigrwydd cynnwys cynghorau tref a chymuned yn y strategaeth llesiant, gan dynnu sylw at eu rôl wrth gefnogi ac ariannu prosiectau lleol sy'n mynd i'r afael ag ynysu cymdeithasol a sgiliau digidol.  Gofynnodd i gynrychiolwyr o gynghorau cymuned fod yn rhan o'r gweithgorau ar gyfer y strategaeth.

Mewn ymateb, cydnabuodd Jane Rodgers, er nad yw cyfeiriad penodol at gynghorau cymuned yn y ddogfen strategaeth, fe'u hystyriwyd mewn trafodaethau.  Cadarnhaodd fod cynghorau tref a chymuned yn rhan o'u meddwl a bod y tîm datblygu cymunedol yn ymgysylltu'n uniongyrchol â nhw, gan bwysleisio eu gwerth wrth ddeall a chefnogi anghenion lleol.

·        Tynnodd y Cynghorydd Sirol Jones sylw ymhellach at arwyddocâd grantiau bach gan gynghorau cymuned wrth alluogi grwpiau lleol i weithredu, gan atgyfnerthu ei phwynt cynharach am eu cyfraniad ymarferol.

·        Rhannodd y Cynghorydd Sirol Powell stori bersonol am berthynas a gollodd les ar ôl cael ei symud o'u cartref i gyfleuster gofal, gan bwysleisio pwysigrwydd cefnogi pobl i aros yn eu cartrefi eu hunain lle maent yn teimlo'n gyfforddus ac yn gyfarwydd.

Ymatebodd Jane Rodgers trwy gydnabod y cynnydd a wnaed wrth gefnogi pobl i aros gartref, gan grybwyll y defnydd o dechnoleg gynorthwyol a'r ffocws ar alluogi unigolion i gynnal annibyniaeth a chysylltiadau ag anwyliaid, sy'n cyd-fynd â nodau'r strategaeth.

·        Awgrymodd y Cynghorydd Sirol Bond y dylai'r strwythur llywodraethu gynnwys arbenigwyr addysg neu aelod o'r cabinet, gan ddadlau y dylai gwaith ataliol ddechrau'n gynharach a chynnwys addysg i fynd i'r afael ag arferion economaidd-gymdeithasol ac iechyd o oedran ifanc.  Tynnodd y Cynghorydd Sirol Bond sylw at gynrychiolaeth grwpiau penodol yn yr asesiad effaith integredig a'r cynllun rhanddeiliaid, gan nodi efallai na fydd rhai grwpiau yn cael eu cynnwys yn ddigonol.

Esboniodd Jane fod ffocws presennol y strategaeth ar oedolion sydd â bregusrwydd am gyfnod o 2-5 mlynedd, ond cydnabuodd bwysigrwydd ymyrraeth gynnar ac addysg, gan nodi y gallai cynhwysiant ehangach ddod mewn iteriadau yn y dyfodol. Eglurodd fod gwaith atal plant yn parhau mewn meysydd eraill ac y bydd aliniad yn datblygu dros amser.

Ychwanegodd y Cynghorydd Sirol Chandler fod y dull iechyd cyhoeddus ehangach ac uchelgeisiau rhanbarth Marmot ar y gweill, a bwriad y strategaeth yw creu momentwm cyn ehangu cwmpas.

·        Cwestiynodd y Cynghorydd Sirol Bond hefyd y dull mapio prosesau, gan argymell ei fod yn dechrau o safbwynt y defnyddiwr yn hytrach na dim ond nodi bylchau mewn gwasanaethau cyfredol, a phwysleisiodd ymgysylltu cynhwysfawr â rhanddeiliaid i osgoi colli grwpiau nad ydynt wedi'u cyrraedd ar hyn o bryd.

Aeth Jane a Nikki Needle i'r afael â mapio prosesau, gan nodi bod angen dulliau sy'n seiliedig ar ddefnyddwyr a gwasanaeth, a disgrifiodd gamau ymarferol fel sgyrsiau cymunedol a mapio ar raddfa fach i wella'r strategaeth yn ailadroddol. 

·        Cwestiynodd y Cynghorydd Sirol Butler y cam gweithredu, yn benodol y ffrwd waith ar asedau a chyfleusterau cymunedol, gan dynnu sylw at bwysigrwydd cynghorau cymuned a thref wrth alluogi gweithgareddau llesiant a nododd y nifer fawr o leoliadau cymunedol y tu hwnt i'r rhai sy'n eiddo i'r cyngor. Gofynnodd am eglurhad ar statws yr arolygon asesu ar gyfer canolfannau a lleoliadau cymunedol, gan fynegi pryder nad oeddent yn ymwybodol o unrhyw arolwg sy'n digwydd ac eisiau eglurhad ar gynnydd ac amserlenni.

Ymatebodd Jane fod angen diweddaru'r amserlenni yn y cynllun, cydnabu ymrwymiad y swyddog sy'n arwain y gwaith, ac esboniodd fod angen gwneud dewisiadau ynghylch cwmpas mapio oherwydd cyfyngiadau adnoddau.  Disgrifiodd y dull o ddechrau'n fach, dysgu o fapio ardal leol, ac adeiladu dealltwriaeth yn ailadroddol, gan hefyd bwysleisio'r angen am ddisgwyliadau realistig am amserlenni a phwysigrwydd gweithredu pwrpasol.

Cadarnhaodd Jane nad oedd unrhyw arolwg wedi'i golli a'i fod yn dal ar y rhestr p bethau  i'w wneud.

·        Roedd y Cynghorydd Sirol Butler yn cydnabod yr heriau o gyrraedd dealltwriaeth ar lawr gwlad a phwysigrwydd grwpiau lleol a gwirfoddolwyr.

·        Dywedodd y Cynghorydd Sirol Groucutt am bwysigrwydd addysg mewn lles cymunedol, gan gyfeirio at ei brofiad fel cyn-aelod o'r Cabinet dros addysg a Chadeirydd Llywodraethwyr newydd mewn ysgol leol. Tynnodd sylw at yr her o ostwng presenoldeb ysgol ers y pandemig, gan nodi bod presenoldeb rheolaidd yn hanfodol ar gyfer dysgu a chyfleoedd bywyd yn y dyfodol.  Roedd hefyd yn cydnabod, er bod addysg gartref yn hawl rhieni, ei fod yn teimlo bod y rhan fwyaf o blant yn elwa o fod yn yr ysgol gyda chyfoedion.

Ymatebodd y Cynghorydd Sirol Chandler ei fod yn cytuno â'r Cynghorydd Sirol Groucutt a phwysleisiodd fod gwella presenoldeb a lleihau absenoldeb yn un o'r prif flaenoriaethau i'r tîm addysg. Eglurodd, er nad yw'r materion hyn wedi'u cynnwys yn y strategaeth bresennol, maent yn cael eu trin mewn mannau eraill yn y cyngor, ac mae'r strategaeth yn anelu at ganolbwyntio ar gyfeiriadau a newidiadau newydd yn hytrach na dyblygu gwaith presennol.

·        Cyfeiriodd y Cynghorydd Howarth at gyfarfodydd blaenorol y cyngor lle roedd wedi codi pryderon am niferoedd anhysbys o blant nad ydynt yn mynychu.   Awgrymodd y dylai'r pwyllgor archwilio maint y mater hwn ymhellach a gofynnodd am adborth gan uwch swyddogion ar ganfyddiadau ymarfer archwilio o'r fath, gan bwysleisio pwysigrwydd deall faint o blant sy'n cael eu heffeithio.

Cadarnhawyd y byddai cyfarfod nesaf y Pwyllgor Craffu ar Bobl yn trafod adroddiadau Polisi Plant ar Goll o Addysg ac adroddiadau Monitro Addysg Ddewisol Gartref.

Crynodeb y Cadeirydd:

Daeth y Cadeirydd i'r casgliad bod y Pwyllgor wedi cynnal trafodaeth gynhyrchiol ar y strategaeth, gyda sawl sylw wedi'i gynnig i swyddogion eu hystyried wrth fireinio'r ddogfen.   Nododd gydnabyddiaeth o rôl arwyddocaol cymunedau lleol, cynghorau tref a chymuned wrth gefnogi mentrau llesiant.

Daeth y Cadeirydd i'r casgliad bod y Pwyllgor wedi mynegi cefnogaeth gyffredinol i gyfeiriad y strategaeth, gan ddeall y ffocws ar gefnogi pobl wrth iddynt heneiddio a'u helpu i aros yn annibynnol gartref.   Diolchodd i'r swyddogion a'r Aelod Cabinet, y Cynghorydd Sirol Chandler am yr adroddiad.