Agenda and minutes

Gwnaeth y Cynghorydd McConnel ddatganiad o fuddiant heb fod yn rhagfarnol fel aelod o’r Panel Gwahardd yn Ysgol Brenin Harri VIII.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Dr Morwenna Wagstaff ac atebodd gwestiynau aelodau gyda Hugo Hutchison, Kelly Waythe a Rachael Roach-Rooke:

Pam y bu cymaint o gynnydd yn nifer y gwaharddiadau a’r dyddiau a gollwyd, a sut mae hyn yn cymharu â Chymru, y Deyrnas Unedig ac yn fyd-eang? Faint sydd yn ddisgyblion a gafodd eu gwahardd fwy nag unwaith a beth sy’n digwydd i’r disgyblion hynny?

Caiff y cynnydd ei briodoli i ymddygiad mwy heriol yn dilyn y pandemig, gyda thueddiadau cenedlaethol yn dangos cynnydd tebyg. Caiff y disgyblion a gaiff eu gwahardd fwy nag unwaith eu holrhain, ac mae’r rhan fwyaf o waharddiadau yn rhai tymor byr. Mae pob gwaharddiad yn benderfyniad unigryw ac nid yw’r rhan fwyaf o ddisgyblion yn cael eu gwahardd fwy nag unwaith. Mae cefnogaeth yn cynnwys cyfarfodydd adferol a chynlluniau aml-asiantaeth i atal ail-ddigwydd.

Sut y caiff gwaharddiadau parhaol eu diddymu, beth yw’r broses a beth sy’n digwydd i’r plant hynny?

Caiff gwaharddiadau parhaol eu diddymu drwy gydweithio rhwng yr ysgol, yr awdurdod lleol a’r teulu, yn aml drwy greu pecyn cymorth, symudiadau wedi’u rheoli i ysgolion eraill neu ymyriad drwy’r gwasanaeth cyfeirio disgyblion. Seilir y broses ar gytundeb a chymorth wedi ei deilwra ar gyfer y plentyn.

A oes cyfle am gefnogaeth fwy rhagweithiol i helpu pobl ifanc i feithrin cydnerthedd ac atal gwaharddiadau, tu hwnt i ddulliau gyda ffocws ar staff?

Cydnabu’r cyfarfod bwysigrwydd strategaethau rhagweithiol ac ataliol gyda dysgu proffesiynol parhaus ar gyfer staff ac ymwreiddio arferion ystyriol o drawma. Mae pwyslais ar feithrin capasiti mewn ysgolion a chefnogaeth aml-asiantaeth, gydag effeithiau cadarnhaol yn dechrau dangos, yn arbennig mewn lleoliadau cynradd.

Beth sy’n digwydd i ddisgyblion yn ystod ac ar ôl gwaharddiad; yn benodol, pa gefnogaeth a roddir i atal gwaharddiadau mwy nag unwaith ac a ellid gwneud mwy i gynorthwyo ysgolion yn y maes hwn?

Mae’r broses yn cynnwys cyfathrebu gyda theuluoedd, cyfarfodydd adferol ac ymgyfraniad aml-asiantaeth i gefnogi ailintegreiddio a gostwng ailadrodd gwaharddiadau. Dylid tanlinellu nad yw'r rhan fwyaf o ddisgyblion yn aildroseddu a chaiff gwaharddiadau mewnol hefyd eu defnyddio fel mesur ataliol.

Beth yw arwyddocâd nifer y gwaharddiadau (gan nodi y caiff 5% o ddisgyblion eu gwahardd, gyda chyfartaledd o tua pedwar eithriad fesul disgybl a gaiff ei eithrio) ac a yw’r trywydd cyfredol yn gynaliadwy? A oes angen mwy o weithredu/gweithredu gwahanol?

Mae gwahardd yn digwydd pan nad oes dewis arall, ond mae weithiau angen hynny ar gyfer diogelwch; mae’r niferoedd wedi codi oherwydd newidiadau mewn cymdeithas ond mae data diweddar yn awgrymu efallai y gall fod gwastatau. Mae data tymor yr hydref yn dangos gostyngiad mewn gwaharddiadau ac mae gwaharddiadau cynradd yn aml wedi crynhoi ymysg gr?p bach o ddisgyblion gydag anghenion cymhleth.

A allwch egluro’r broses a’r rhesymeg dros ddiddymu gwaharddiadau parhaol a beth sy’n disgwyl i ddisgyblion yn yr achosion hyn?

Mae diddymu gwaharddiadau parhaol yn golygu cydweithio rhwng yr awdurdod lleol, ysgol a’r teulu i ddatblygu pecynnau cymorth amgen tebyg i symudiadau wedi’u rheoli neu ymyriadau gwasanaeth cyfeirio disgyblion, gan anelu am ailintegreiddio  ...  view the full Cofnodion text for item 2.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Emma Taylor a roddodd gyflwyniad ac ateb cwestiynau aelodau.

Beth yw hyd a lled ymgyfraniad aml-asiantaeth, yn benodol rôl cwnsela a seico-addysg ar gyfer disgyblion, ac a yw pobl ifanc yn derbyn cymorth rhagweithiol i ddeall a rheoleiddio emosiynau cyn i broblemau gynyddu?

Mae cwnsela ar gael ym mhob ysgol uwchradd ac mae therapi chwarae ar gael mewn ysgolion cynradd ar sail anghenion, ond mae’r gwasanaeth yn rhan o Ofal Cymdeithasol, nid Addysg. Caiff cymorth aml-asiantaeth (yn cynnwys seicoleg addysgol a’r tîm cymorth addysg) ei ddarparu fel sydd angen ar gyfer disgyblion a gafodd eu gwahardd. – GWEITHREDU: darparu ymateb gan Gofal Cymdeithasol.

Sut y caiff arfer gorau (tebyg i gynlluniau cydnerthedd a rheoleiddio emosiynol) ei rannu a’i weithredu rhwng corfforol?

Caiff arfer gorau mewn meysydd tebyg i gydnerthedd a rheoleiddio emosiynol ei rannu’n bennaf drwy Fforwm Llesiant mewn Ysgolion yr awdurdod lleol, lle mae ysgolion a’r awdurdod lleol ar y cyd yn dynodi camau gweithredu a chyfnewid enghreifftiau o ddulliau gweithredu effeithlon. Yn ychwanegol, mae grwpiau arwain llesiant seiliedig ar glwstwr yn galluogi ysgolion cynradd ac uwchradd o fewn pob clwstwr i rannu dulliau, cynlluniau a phrofiad ymarferol. Pan fo plentyn angen cymorth ychwanegol   - fel yn dilyn gwaharddiad – caiff arfer aml-asiantaeth ei weithredu ar sail unigol, yn cynnwys opsiynau fel cwnsela mewn ysgolion, y Tîm Cymorth Addysg a Seicoleg Addysgol. Mae’r asiantaethau hyn yn cydweithio i ddynodi unrhyw ymyriadau penodol y gall y plentyn fod eu hangen i brosesu anawsterau a datblygu strategaethau ymdopi iachach, gyda’r nod o atal problemau yn y dyfodol gydag ymddygiad.

Pam na wnaeth pob un o’r 30 ysgol gynradd gymryd rhan yn yr arolwg a pham na chafodd Unedau Cyfeirio Disgyblion eu cynnwys?

Eglurwyd y gwnaeth 28 ysgol gynradd gymryd rhan (gan gywiro’r ffigur o 27 yn yr adroddiad); o’r ddwy ysgol na chymerodd ran, nid oedd un yn gymwys oherwydd mai dim ond disgyblion cyfnod sylfaen oedd ganddi ac nid oedd gan un ganiatâd digonol gan deuluoedd. Ar hyn o bryd mae Unedau Cyfeirio Disgyblion yn rhan o gynllun peilot i brofi addasrwydd arolwg.

A yw staff addysgu wedi cael hyfforddiant digonol i gyflwyno addysg ar iechyd meddwl a chydnerthedd? A oes risg bosibl y caiff straeniau arferol eu cyfrif fel rhai patholegol?

Yn gynyddol mae gan ysgolion uwchradd adrannau arbenigol a staff sy’n derbyn dysgu proffesiynol ychwanegol i addysgu’r pynciau hyn, gydag adnoddau wedi eu hysgrifennu’n dda ar gael a chynlluniau newydd yn cael eu monitro’n barhaus i sicrhau effaith gadarnhaol. Mae monitro a gwerthuso yn ganolog pan mae ysgolion yn cyflwyno prosesau newydd a chyflenwi heb fod yn arbenigol (ee. yn ystod amser tiwtor) yn cael ei drin drwy ddulliau gweithredu mwy arbenigol.

A yw ffocws yr adroddiadau ar broses neu ddeilliannau?

Dim ond un ffynhonnell o wybodaeth yw’r set data llesiant a chaiff ei defnyddio’n bennaf i roi darlun eang o ethos, tueddiadau a darpariaeth ysgol. Mae gan ysgolion ddata arall, mwy manwl sy’n olrhain disgyblion unigol felly dylid gweld yr adroddiad hwn fel  ...  view the full Cofnodion text for item 3.

Cwestiynau gan aelodau i gael eu derbyn drwy e-bost a’u trosglwyddo i swyddogion perthnasol ar gyfer ymateb. – GWEITHREDU