Agenda item

Cyflwynodd Megan Escott yr adroddiad ac atebodd gwestiynau'r aelodau:

 

Esboniodd Megan fod Mind Sir Fynwy wedi cyflwyno llythyr ac adroddiad i'r adran Rhoi Pethau'n Iawn (Putting Things Right) ar ôl y Nadolig, gan dynnu sylw at bryderon difrifol yn deillio o'u gwaith gyda chleientiaid, wedi'u cefnogi gan astudiaethau achos. Disgrifiodd gyfarfod dilynol ar 27 Ionawr gyda'r Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol (CMHT) lleol, lle cydnabu'r tîm y materion a godwyd ac ymddiheurodd. Problem allweddol a nodwyd oedd anhawster parhaus i gysylltu â CMHT, gan gynnwys galwadau heb eu hateb, negeseuon llais ac e-byst, a phwysleisiodd mai diffyg adnoddau oedd y broblem yn hytrach nag ymrwymiad staff. Nododd lefelau salwch uchel o fewn CMHT, gan arwain at gyfleoedd a gollwyd i ymyrryd pan oedd cleientiaid yn adrodd am feddyliau hunanladdol. Tynnodd Megan sylw at welliannau diweddar yn dilyn y cyfarfod, gan gynnwys cysylltiadau uniongyrchol i gynyddu materion, recriwtio dwy Nyrs Seiciatrig Gymunedol newydd, cyfathrebu gwell, a CMHT yn gwahodd Mind i fynychu rowndiau ward i gryfhau cydweithio.

 

• A yw gwasanaethau Mind Sir Fynwy am ddim i gleientiaid, sut maen nhw'n cael eu hariannu, ac a oes rhestr aros? Mae gen i ddiddordeb hefyd ystyried a allai darpariaeth gynharach neu ehangach helpu i atal pobl rhag cyrraedd pwynt argyfwng.

 

Mae'r gwasanaeth am ddim i gleientiaid ac fe'i hariennir drwy Grant Cymorth Tai Llywodraeth Cymru, yn benodol i gefnogi pobl sy'n profi heriau iechyd meddwl ac anawsterau tai. Mae rhestr aros, ond caiff ei rheoli'n weithredol fel bod unigolion sy'n aros am gymorth llawn yn derbyn galwadau ffôn wythnosol i fonitro risg a sicrhau bod unrhyw argyfwng sy'n dod i'r amlwg yn cael ei nodi'n gyflym. Rhoddir pwyslais cryf ar ymyrraeth gynnar, gyda chleientiaid yn cael eu cyfeirio at gwnsela neu therapi lle bynnag y bo modd, gan y gall hyn yn aml atal gwaethygu i sefyllfaoedd argyfwng mwy difrifol.. 

 

• Ydych chi'n cyfeirio pobl at ddarparwyr cymunedol amgen neu ychwanegol, fel Base Camp, i leihau'r pwysau ar wasanaethau statudol a chefnogi pobl yn gynharach?

 

Ydym - mae cyfeirio at ddarparwyr eraill yn rhan arferol o'r dull gweithredu. Caiff cleientiaid eu cyfeirio'n rheolaidd at wasanaethau cymorth cymunedol a lefel is lle bo'n briodol, gan gynnwys y Base Camp, a defnyddir y cynllun Llwybrau'n helaeth hefyd. Mae'r dull ataliol ehangach hwn yn helpu i ddiwallu anghenion pobl yn gynharach a gall leihau'r tebygolrwydd y bydd unigolion yn cyrraedd pwynt argyfwng sy'n gofyn am ymyrraeth iechyd meddwl statudol ddwys.

 

• Pa effaith mae prinder staff a lefelau salwch uchel o fewn y Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol yn ei chael ar ddefnyddwyr gwasanaeth ac ar lesiant y staff eu hunain?

 

Mae trafodaethau anffurfiol gyda staff y Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol yn dangos bod y pwysau y maent yn gweithio oddi tanynt yn cael effaith sylweddol ar eu llesiant. Bu sefyllfaoedd lle mae staff yn cydnabod bod angen asesiad ar unigolyn ar frys ond nad oes unman addas i'w gyfeirio. Mae treulio cyfnodau hir yn ymateb i bobl mewn argyfwng acíwt, gan wybod nad oes digon o wasanaethau ar gael, yn hynod ofidus ac yn helpu i esbonio'r lefelau uchel o salwch o fewn y tîm.

 

• O ystyried nad yw pwysau cyllid a chapasiti ar draws gwasanaethau cyhoeddus yn debygol o wella'n sylweddol yn y dyfodol agos, beth arall y gellir ei wneud o fewn cymunedau eu hunain i helpu i gefnogi pobl ag anghenion iechyd meddwl ac ymyrryd yn gynharach, yn enwedig trwy gynghorau tref a chymuned?

 

Mae gan gymunedau rôl bwysig i'w chwarae wrth gefnogi iechyd meddwl ac mae ewyllys da a chapasiti anffurfiol sylweddol ynddynt. Gallai cryfhau ymwybyddiaeth, hyfforddiant a chefnogaeth gymunedol helpu pobl i nodi symptomau'n gynharach a darparu cymorth cyn i unigolion gyrraedd pwynt argyfwng. Er nad yw Mind ar hyn o bryd yn cynnal rhaglen hyfforddi gymunedol benodol o'r fath, cydnabuwyd pwysigrwydd cynnwys y gymuned a dulliau ataliol.

 

• A oes grwpiau penodol yn y sir y dylid rhoi blaenoriaeth iddynt ar gyfer ymyrraeth gynnar oherwydd eu bod mewn mwy o berygl, yn benodol ffermwyr a chymunedau gwledig, lle y gwyddom bod cyfraddau hunanladdiad yn sylweddol uwch?

 

 

 

 

Mae'r gymuned ffermio yn faes allweddol o bryder. Yn flaenorol, cynhaliodd Mind Brosiect Cymorth Gwledig a oedd yn cynnwys allgymorth mewn marchnadoedd da byw ac adeiladu perthnasoedd cryf â ffermwyr, gan gydnabod bod problemau iechyd meddwl mewn ffermio yn aml yn gudd ac yn anodd eu datrys oherwydd natur bywyd gwledig. Daeth y prosiect hwnnw i ben oherwydd colli cyllid, ond mae un gweithiwr cymorth gwledig yn dal i gynnal presenoldeb mewn marchnadoedd da byw ac yn gweithio ochr yn ochr â sefydliadau eraill. Mae Mind yn parhau i fod yn awyddus i adfywio'r prosiect ac yn gwneud cais am gyllid yn rheolaidd i wneud hynny.

 

• A oes mwy y gellir ei wneud i gefnogi pobl ifanc ac ymyrryd yn gynharach, o ystyried yr heriau iechyd meddwl cynyddol ymhlith myfyrwyr ac oedolion ifanc, a'r ffaith bod llawer o unigolion yn cyflwyno mewn argyfwng cyn gynted ag y maent yn cyrraedd oedolaeth?

 

Ar hyn o bryd, mae  Mind Sir Fynwy ond yn gweithio gydag oedolion 18 oed ac mae'n gweld pobl yn cael eu hatgyfeirio fwyfwy yn syth ar ôl troi'n 18 oed sydd eisoes ar bwynt argyfwng. Mae hyn yn awgrymu bod cyfleoedd ar gyfer ymyrraeth gynharach wedi'u colli. Er nad oes prosiect ieuenctid pwrpasol yn lleol ar hyn o bryd, mae Mind Casnewydd, gyda Mind Sir Fynwy wedi uno â hi yn ddiweddar, yn gweithredu rhaglenni lles a chwnsela ieuenctid mewn ysgolion. Mae diddordeb mewn ymestyn darpariaeth debyg yn lleol, ond byddai hyn yn gofyn am gyllid ychwanegol.

 

• Yn dilyn hunanladdiad, pa fathau o gefnogaeth ar ôl hunanladdiad sydd â'r effaith fwyaf o ran lleihau niwed seicolegol hirdymor i'r rhai yr effeithir arnynt, gan gynnwys teuluoedd, ffrindiau, tystion, ymatebwyr brys, a gweithwyr proffesiynol fel gyrwyr trên, a ble mae'r prif fylchau yn y ddarpariaeth bresennol?

 

Mae pobl sy'n agos at rywun sydd wedi cymryd ei fywyd ei hun mewn mwy o berygl yn ystadegol eu hunain, er gwaethaf rhagdybiaethau cyffredin i'r gwrthwyneb. Er bod gwasanaethau cymorth yn bodoli i'r rhai yr effeithir arnynt gan hunanladdiad, mae her sylweddol yn gorwedd mewn sicrhau bod pobl yn cael mynediad at y cymorth hwnnw ar yr amser iawn. Mae asiantaethau penodol yn darparu cefnogaeth ar ôl galar yn dilyn marwolaethau annisgwyl. Nodwyd gwelliannau diweddar hefyd yn y ffordd y mae'r heddlu'n hysbysu teuluoedd, gyda hyfforddiant gorfodol wedi'i gyflwyno i wella sensitifrwydd a chefnogaeth ar y pwynt cyswllt cyntaf.

 

•        O ystyried adnoddau cyfyngedig ac amseroedd aros hir ar gyfer gwasanaethau clinigol, sut y gellir cryfhau ffurfiau cymorth cost isel, cyflym a chydlynol - fel cyswllt cynnar, canllawiau clir ar alar ar ôl hunanladdiad, ac un pwynt cydlynu - i atal niwed tymor hwy?

 

Gall ymatebion amserol, cydlynol fod yn arbennig o effeithiol, yn enwedig yn y cyfnod yn syth ar ôl marwolaeth. Mae sefydliadau gwirfoddol a thrydydd sector yn chwarae rhan bwysig wrth lenwi bylchau lle mae gwasanaethau statudol wedi'u gorbwyso. Fodd bynnag, mae amseroedd aros – yn enwedig i blant a phobl ifanc – yn parhau i fod yn bryder difrifol. Rhoddwyd enghraifft o berson ifanc yn dod o hyd i riant ar ôl hunanladdiad ac yn gorfod aros cyfnod hir am gwnsela, gan dynnu sylw at oedi gwasanaeth a'r angen am ddewisiadau eraill fel mentora neu gymorth mwy anffurfiol, a allai fod yn fwy priodol ac yn llai bygythiol na chwnsela ffurfiol.

 

•        Ble gellir sicrhaui'r budd mwyaf trwy wneud defnydd gwell o adnoddau presennol, gan gynnwys grwpiau cymunedol, ffydd a gwirfoddol, a sut y gellir cydlynu'r rhain yn well â gwasanaethau clinigol i gefnogi pobl ar ôl hunanladdiad?

 

Gall cymorth cymunedol a bugeiliol ychwanegu gwerth sylweddol, yn enwedig trwy "eistedd ochr yn ochr" ag unigolion a theuluoedd mewn trallod. Mae grwpiau cymunedol a ffydd eisoes yn darparu cymorth cynnar anffurfiol ond ystyrlon a gallant helpu i leihau unigedd. Mae gwell cydlynu rhwng gwasanaethau clinigol, sefydliadau gwirfoddol a chymorth cymunedol yn hanfodol, gan sicrhau bod pobl yn cael eu cefnogi'n gyson yn hytrach na chael eu trosglwyddo rhwng gwasanaethau yn ystod cyfnodau o fregusrwydd acíwt.

 

•        Os oes gan Mind brosiectau penodol sydd angen cymorth ariannol, a fyddai'n ddefnyddiol cysylltu â chynghorau tref a chymuned gyda chynnig ariannu clir, gan gynnwys y posibilrwydd o wneud cais am gronfeydd wrth gefn wedi'u clustnodi?

 

Ydym, rydym yn croesawu'r dull hwnnw. Mae cael prosiectau wedi'u diffinio'n glir gydag anghenion ariannu wedi'u nodi yn ei gwneud hi'n llawer haws cael sgyrsiau adeiladol gyda chynghorau tref a chymuned. Os yw cynigion yn benodol ac wedi'u cwmpasu'n dda, mae mwy o botensial i gynghorau ystyried eu cefnogi, gan gynnwys trwy gronfeydd wrth gefn wedi'u clustnodi lle mae'r rheini ar gael.

 

•        Sut mae pobl mewn argyfwng yn cael eu cefnogi os na allant gyrraedd gwasanaethau iechyd meddwl statudol, ac a ydynt yn cael eu cyfeirio'n glir at ddewisiadau eraill fel y Samariaid fel nad ydynt yn teimlo eu bod wedi'u gadael?

 

Rydym yn gweld gwelliannau, gyda mwy o alwadau i'r Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol bellach yn cael eu hateb yn uniongyrchol yn hytrach na'u dargyfeirio i neges llais. Rydym hefyd yn darparu cardiau cynllun diogelwch bach i gleientiaid sy'n rhestru strategaethau ymdopi ymarferol ochr yn ochr â rhifau cyswllt argyfwng allweddol, gan gynnwys y Samariaid a llinellau cymorth eraill. Mae hyn yn golygu bod manylion cymorth ar gael yn rhwydd i bobl ac nad oes rhaid iddynt chwilio am gymorth tra byddant mewn trallod.

 

•        Beth arall y gellir ei wneud i sicrhau bod cymorth ar gael i bobl sy'n cael trafferth gyda gwasanaethau dros y ffôn, yn enwedig pan fo amseroedd aros 111 yn hir a bod angen sicrwydd wyneb yn wyneb o bosibl?

 

Rydym yn cydnabod bod gwasanaethau ffôn yn gweithio'n dda i rai pobl ond nid i bawb. Mae sefyllfaoedd lle mae unigolion mewn argyfwng iechyd meddwl difrifol wedi aros amser hir ar 111 neu wedi cael eu datgysylltu, sy'n anodd iawn i rywun sy'n teimlo'n hunanladdol. Rydym yn codi'r pryderon hyn gyda'r Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol ac yn parhau i chwilio am ymatebion amgen, yn enwedig i'r rhai sydd angen sicrwydd personol i deimlo'n ddiogel.

 

•        A oes mwy y gellir ei wneud i gryfhau cefnogaeth i blant a phobl ifanc, gan gynnwys gwasanaethau profedigaeth fel Cruse, hyfforddiant staff mewn ysgolion, neu ddulliau tebyg i Nightline ar gyfer grwpiau oedran iau?

 

Rydym yn cydnabod gwerth y dulliau hyn. Defnyddir gwasanaethau testun yn helaeth gan bobl iau, sy'n aml yn ei chael hi'n haws cyfathrebu'n ysgrifenedig yn hytrach na siarad, yn enwedig pan fyddant mewn trallod. Mae cynyddu ymwybyddiaeth a mynediad at y gwasanaethau hyn yn ffordd ymarferol o wella cefnogaeth i bobl ifanc.

 

•        Pa gefnogaeth tymor hwy sydd ar gael i bobl yr effeithir arnynt gan ddigwyddiadau trawmatig fel llifogydd, lle gall unigolion fod yn dal i brofi trallod ymhell ar ôl y digwyddiad uniongyrchol?

 

Rydym yn cydnabod y gall effaith emosiynol llifogydd fod yn hirhoedlog a bod llawer o bobl yn parhau i fod wedi’u trawmateiddio ymhell y tu hwnt i’r cyfnod ymateb cychwynnol. Mae ymgysylltu parhaus, allgymorth, a mynediad at gymorth iechyd meddwl a lles yn bwysig i helpu pobl i symud ymlaen o’r argyfwng uniongyrchol a’r effeithiau emosiynol tymor hwy.

 

•        Pan fyddaf yn cyfeirio at bobl yn cael eu cyfeirio at 111 am gymorth iechyd meddwl, a ydw i’n gywir bod hyn yn golygu defnyddio opsiwn 2 111, ac a gaf i egluro pa mor effeithiol yw’r gwasanaeth hwn yn ymarferol?

 

Ydw, rwy’n cyfeirio at opsiwn 2 111. I’r rhan fwyaf o bobl, mae hwn yn wasanaeth effeithiol a gwerthfawr sy’n darparu cyngor, yn trefnu asesiadau lle bo’n briodol, ac yn cynnig awgrymiadau ymarferol nad yw pobl efallai wedi’u hystyried. Fodd bynnag, mae yna achlysuron lle nad yw’r gwasanaeth yn gweithio’n dda, yn enwedig pan fydd unigolion yn profi amseroedd aros hir neu wedi’u datgysylltu, a all fod yn anodd iawn i rywun sydd eisoes mewn argyfwng iechyd meddwl.

 

•        Beth sy’n digwydd mewn sefyllfaoedd lle mae rhywun yn cyflwyno mewn argyfwng acíwt, yn cael gwybod i beidio â mynychu Adran Damweiniau ac Achosion Brys, ac yna’n methu â chyrraedd ‘Opsiwn 2’ 111 mewn modd amserol?

 

Rydym wedi dod ar draws achosion lle mae unigolion sy'n teimlo'n methu â chadw eu hunain yn ddiogel wedi cael cyngor i gysylltu â 111 Opsiwn 2 ac yna wedi gorfod aros am hyd at 40 munud neu wedi cael eu torri i ffwrdd. Yn y sefyllfaoedd hynny, nid yw'r gwasanaeth yn effeithiol, yn enwedig i bobl sydd angen sicrwydd ar unwaith neu gyswllt wyneb yn wyneb yn hytrach na chymorth dros y ffôn. Mae hyn yn parhau i fod yn bryder sylweddol ac mae'n rhywbeth rwy'n parhau i'w godi trwy drafodaethau parhaus gyda'r Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol.

 

•        A yw difrifoldeb y sefyllfaoedd rydych chi'n eu disgrifio, a'r pwysau systemig ehangach, yn cael effaith ar lesiant a lefelau salwch eich staff eich hun?

 

Ydy, mae'r gwaith hwn yn effeithio ar les staff. Er ein bod yn rheoli hyn trwy gydweithio'n agos, dadfriffio'n rheolaidd, a pheidio â gweithio ar ein pennau ein hunain, mae rhywfaint o salwch wedi digwydd oherwydd bod staff yn teimlo na ddylai fod mor anodd helpu pobl mewn argyfwng. Wedi dweud hynny, mae nifer y staff sydd yn aros gyda ni yn uchel, gyda sawl aelod tîm wedi bod yno am gyfnod hir, sy'n helpu i gynnal parhad i gleientiaid ac yn darparu rhwydwaith cymorth cryf o fewn y tîm.

 

•        A fu gwahaniaeth cadarnhaol ers recriwtio dwy Nyrs Seiciatrig Gymunedol ychwanegol o fewn y Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol?

 

Ydym, rydym yn gweld gwahaniaeth cadarnhaol. Mae cyfathrebu wedi gwella, mae mwy o alwadau'n cael eu hateb, ac mae mwy o gapasiti i staff ymgysylltu â chleientiaid. Er bod y system yn parhau i fod dan bwysau, mae ychwanegu'r ddau CPN newydd wedi helpu i leddfu rhai o'r anawsterau uniongyrchol ac wedi gwella ymatebolrwydd yn gyffredinol.

 

• Tynnodd y Cynghorydd Bond sylw at y ffaith bod amrywiaeth o gymorth iechyd meddwl cymunedol eisoes ar gael, gan gynnwys Clwb Dyn Andy yng Nghas-gwent a grwpiau ymwybyddiaeth ofalgar a lles a ddarperir trwy Together Works. Nododd fod ysgolion yn darparu cwnsela a chymorth, ond mai dim ond ar ôl i broblem gael ei nodi y gellir cael mynediad at rai ymyriadau, fel ELSA. Mynegodd obaith y gallai ffocws cryfach ar ddysgu cymdeithasol ac emosiynol i bob disgybl helpu i fynd i'r afael â phroblemau'n gynharach a gwella canlyniadau yn y tymor hwy, a daeth i ben trwy ddiolch i Megan a'i chydweithwyr am eu gwaith.

 

• Gwnaeth y Cynghorydd Thomas sylwadau ar y pwysau iechyd meddwl cynyddol y mae pobl ifanc a myfyrwyr yn eu hwynebu. Gan dynnu ar ei gefndir mewn addysgu ac addysg, tynnodd sylw at effaith gyfunol llencyndod, pwysau arholiadau, cyfryngau cymdeithasol, perthnasoedd â chyfoedion, a'r pwyslais cynyddol ar berfformiad a chanlyniadau. Mynegodd bryder bod y pwysau hyn yn fwy nag yn y gorffennol a chwestiynodd a oes digon o adnoddau ar gael i gefnogi pobl ifanc trwy'r heriau hyn.

 

Rydym yn gweld y pwysau hyn yn gynyddol yn ein gwaith. Mae pobl ifanc yn delio nid yn unig â disgwyliadau academaidd, arholiadau, a phwysau gan gyfoedion, ond hefyd â dod i gysylltiad cyson â chyfryngau cymdeithasol a materion gwleidyddol a byd-eang ehangach sy'n anodd dianc rhagddynt. Ochr yn ochr â'r pwysau mewnol i lwyddo, mae ymdeimlad cynyddol o bryder ynghylch cyflwr y byd, a all deimlo'n llethol. Credwn ei bod yn bwysig bod gan bobl ifanc fannau diogel lle gallant fynegi'r pryderon hyn heb gael eu diystyru na dweud wrthynt nad oes dim y gallant ei wneud. Rydym yn cydnabod ei bod yn ddilys iddynt deimlo'n bryderus, ac rydym yn gweld angen gwirioneddol am sicrwydd a chefnogaeth emosiynol briodol i'w helpu i reoli'r pwysau hyn.

 

•        Esboniodd yr Aelod Cabinet, y Cynghorydd Chandler, fod ei sylwadau wedi'u rhoi o safbwynt cyngor a phartneriaeth ac y byddai ymatebion gweithredol manwl yn fwy priodol gan swyddogion a'r Bwrdd Iechyd. Pwysleisiodd fod cefnogaeth iechyd meddwl yn Sir Fynwy yn cael ei darparu trwy strwythurau partneriaeth, gan gynnwys Byrddau Partneriaeth Gwasanaeth Integredig a Rhwydweithiau Gofal Cymdogaeth, sy'n dwyn ynghyd y cyngor, gwasanaethau iechyd, a sefydliadau trydydd sector. Mae'r rhwydweithiau hyn yn canolbwyntio'n helaeth ar gyfeirio, cefnogaeth lles, a chysylltu pobl â darpariaeth gymunedol fel Mind, Men’s Sheds, a gwasanaethau gwirfoddol eraill.

 

Nodwyd, er bod ystod eang o weithgarwch eisoes yn digwydd, na fydd byth yn ddigonol ar ei ben ei hun a bod angen targedu cymorth iechyd meddwl yn well. Dadleuodd dros ffocws cliriach ar garfannau penodol yn hytrach na dull eang, un maint i bawb, yn enwedig yn ôl oedran a rhyw. Mewn perthynas â phobl ifanc, nododd fod Gwasanaethau Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc yn tueddu i ymgysylltu ag unigolion dim ond ar ôl iddynt gyrraedd pwynt argyfwng a bod ymyrraeth gynharach yn parhau i fod yn her fawr, yn bennaf oherwydd cyfyngiadau adnoddau.

 

Tynnodd y Cynghorydd Chandler sylw hefyd at grwpiau risg penodol, gan gynnwys menywod ôl-enedigol a dynion canol oed, a phwysleisiodd bwysigrwydd ymatebion cymunedol i ddynion, fel grwpiau cymorth cyfoedion, clybiau chwaraeon, a lleihau stigma ynghylch iechyd meddwl. Cododd bryderon ynghylch effaith materion cymdeithasol, gan gynnwys delwedd y corff, anhwylderau bwyta, gwrywdod gwenwynig, a cham-drin menywod, a'u heffeithiau ar bobl ifanc ac oedolion. Daeth i ben trwy bwysleisio bod cynnwys y gymuned, gweithio mewn partneriaeth, a thrafodaeth agored yn hanfodol i fynd i'r afael â heriau hunanladdiad ac iechyd meddwl, gan gydnabod y cyfyngiadau a osodir gan gapasiti ac adnoddau'r gwasanaeth presennol.

 

•        A oes gennym ddigon o ddata yn lleol i ddeall achosion hunanladdiad, o ystyried bod tueddiadau cenedlaethol yn awgrymu anghydbwysedd sylweddol rhwng y rhywiau a phryder cynyddol ynghylch canlyniadau, ond mae'n ymddangos bod gwybodaeth leol yn gyfyngedig?

 

Mae data ar lefel leol yn gyfyngedig ac nid yw bob amser yn dangos achos ac effaith yn glir. Er bod ystadegau cenedlaethol yn dangos bod tua dwy ran o dair o hunanladdiadau yn ddynion, mae'n anoddach dod i gasgliadau cadarn yn lleol oherwydd nad yw canlyniadau, llwybrau a ffactorau cyfrannol yn cael eu casglu na'u rhannu'n gyson. Mae'r diffyg data lleol manwl hwn yn ei gwneud hi'n anoddach dylunio ymatebion wedi'u targedu, sy'n seiliedig ar dystiolaeth.

 

• A yw'r nifer uwch o achosion o hunanladdiad ymhlith dynion yn cael ei adlewyrchu'n lleol, a beth yw'r ffactorau allweddol sy'n gyrru hyn, yn enwedig mewn perthynas â chwalfa deuluol, ansicrwydd tai, a chyfranogiad hirfaith mewn systemau fel llysoedd teulu?

 

Yn lleol, mae llawer o ddynion sy'n cyflwyno gyda syniadau hunanladdol yn profi problemau cymhleth a chydgysylltiedig, gan gynnwys gwahanu oddi wrth deulu, problemau tai, camddefnyddio sylweddau, a chyfnodau hir o straen sy'n gysylltiedig â phrosesau cyfreithiol neu statudol. Yn aml, nid yw'n glir a yw problemau iechyd meddwl yn arwain at chwalfa deuluol neu a yw gwahanu ac ynysu yn gwaethygu anawsterau iechyd meddwl, ond mae'r ffactorau hyn yn aml yn cydfodoli ac yn atgyfnerthu ei gilydd.

 

• A yw dynion yn cael eu dal rhwng disgwyliadau traddodiadol ynghylch darparu a chryfder emosiynol a disgwyliadau mwy modern i fod yn agored am eu hiechyd meddwl, ac a yw hyn yn creu rhwystr ychwanegol i geisio cymorth?

 

Ydy, mae llawer o ddynion yn cael eu dal rhwng disgwyliadau cystadleuol. Mae yna ymdeimlad cryf o hyd i rai dynion fod yn rhaid iddynt fod yn ddarparwr, aros yn wydn, a pheidio â mynegi bregusrwydd, tra ar yr un pryd yn cael gwybod ei bod yn dderbyniol siarad am iechyd meddwl. Gall y gwrthdaro hwn ddigalonni ymgysylltu â gwasanaethau cymorth ac oedi ceisio cymorth nes bod unigolion yn cyrraedd pwynt argyfwng.

 

• A yw prosesau tai a'r ffordd y mae cymdeithasau tai yn gweithredu mewn perygl o waethygu problemau iechyd meddwl, yn enwedig lle mae achosion yn newid yn gyflym o ddull sy'n canolbwyntio ar bobl i ymateb anhyblyg, sy'n cael ei yrru gan brosesau?

 

Mae perthnasoedd â chymdeithasau tai yn gadarnhaol ar y cyfan, ac mae ymgysylltiad da ar lefel swyddogion, yn enwedig lle mae unigolion yn hysbys i gefnogi gwasanaethau. Fodd bynnag, unwaith y bydd ymddygiad wedi'i gategoreiddio fel gwrthgymdeithasol, gall ymatebion ddod yn cael eu harwain yn drwm gan brosesau, gyda chwmpas cyfyngedig i ddeall pryderon iechyd meddwl sylfaenol. Mae ystod ar gyfer hyfforddiant mwy arbenigol sy'n canolbwyntio ar iechyd meddwl o fewn gwasanaethau tai i sicrhau bod ymatebion yn parhau i fod yn gymesur ac yn ataliol.

 

• A oes lle i gryfhau cydweithio ymhellach â darparwyr tai fel bod arwyddion rhybuddio cynnar yn cael eu gweithredu cyn i sefyllfaoedd waethygu i argyfwng neu ddigartrefedd?

 

 

dy, gall cydweithio agosach a dealltwriaeth ar y cyd helpu i atal problemau rhag gwaethygu. Pan fydd swyddogion tai yn cydnabod pryderon iechyd meddwl yn gynnar ac yn gweithio ochr yn ochr â gwasanaethau cymorth, mae canlyniadau'n well. Gall cryfhau hyfforddiant a chyfathrebu wella cysondeb a sicrhau bod problemau'n cael eu datrys cyn iddynt gyrraedd pwynt argyfwng.

 

Crynodeb y Cadeirydd:

 

Diolchodd y pwyllgor i Megan a'i thîm am eu gwaith. Cytunodd y Pwyllgor i archwilio gyda Thîm Cyfathrebu'r Cyngor a allai'r wefan gyfeirio pobl at wasanaethau cymorth (Cam Gweithredu).