Agenda and minutes

Y Cynghorwyr Dale Rooke, a Tony Kear, gyda'r Cynghorydd Alistair Neill yn dirprwyo dros y Cynghorydd Kear.

Datganodd y Cynghorydd Penny Jones ei bod yn aelod annibynnol personol ond di-ragfarn o BIPAB a Chadeirydd y Pwyllgor Iechyd Meddwl ac Anableddau Dysgu.

Roedd y Cynghorydd Bond wedi datgan buddiant personol ond di-ragfarn fel seicotherapydd a gwirfoddolwr i Base Camp yng Nghas-gwent.

Roedd y Cynghorydd Alistair Neill wedi datgan buddiant personol ond di-ragfarn fel aelod annibynnol o fwrdd Digidol a Gofal Iechyd Cymru.

Na. 

Cyflwynodd Megan Escott yr adroddiad ac atebodd gwestiynau'r aelodau:

Esboniodd Megan fod Mind Sir Fynwy wedi cyflwyno llythyr ac adroddiad i'r adran Rhoi Pethau'n Iawn (Putting Things Right) ar ôl y Nadolig, gan dynnu sylw at bryderon difrifol yn deillio o'u gwaith gyda chleientiaid, wedi'u cefnogi gan astudiaethau achos. Disgrifiodd gyfarfod dilynol ar 27 Ionawr gyda'r Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol (CMHT) lleol, lle cydnabu'r tîm y materion a godwyd ac ymddiheurodd. Problem allweddol a nodwyd oedd anhawster parhaus i gysylltu â CMHT, gan gynnwys galwadau heb eu hateb, negeseuon llais ac e-byst, a phwysleisiodd mai diffyg adnoddau oedd y broblem yn hytrach nag ymrwymiad staff. Nododd lefelau salwch uchel o fewn CMHT, gan arwain at gyfleoedd a gollwyd i ymyrryd pan oedd cleientiaid yn adrodd am feddyliau hunanladdol. Tynnodd Megan sylw at welliannau diweddar yn dilyn y cyfarfod, gan gynnwys cysylltiadau uniongyrchol i gynyddu materion, recriwtio dwy Nyrs Seiciatrig Gymunedol newydd, cyfathrebu gwell, a CMHT yn gwahodd Mind i fynychu rowndiau ward i gryfhau cydweithio.

• A yw gwasanaethau Mind Sir Fynwy am ddim i gleientiaid, sut maen nhw'n cael eu hariannu, ac a oes rhestr aros? Mae gen i ddiddordeb hefyd ystyried a allai darpariaeth gynharach neu ehangach helpu i atal pobl rhag cyrraedd pwynt argyfwng.

Mae'r gwasanaeth am ddim i gleientiaid ac fe'i hariennir drwy Grant Cymorth Tai Llywodraeth Cymru, yn benodol i gefnogi pobl sy'n profi heriau iechyd meddwl ac anawsterau tai. Mae rhestr aros, ond caiff ei rheoli'n weithredol fel bod unigolion sy'n aros am gymorth llawn yn derbyn galwadau ffôn wythnosol i fonitro risg a sicrhau bod unrhyw argyfwng sy'n dod i'r amlwg yn cael ei nodi'n gyflym. Rhoddir pwyslais cryf ar ymyrraeth gynnar, gyda chleientiaid yn cael eu cyfeirio at gwnsela neu therapi lle bynnag y bo modd, gan y gall hyn yn aml atal gwaethygu i sefyllfaoedd argyfwng mwy difrifol.. 

• Ydych chi'n cyfeirio pobl at ddarparwyr cymunedol amgen neu ychwanegol, fel Base Camp, i leihau'r pwysau ar wasanaethau statudol a chefnogi pobl yn gynharach?

Ydym - mae cyfeirio at ddarparwyr eraill yn rhan arferol o'r dull gweithredu. Caiff cleientiaid eu cyfeirio'n rheolaidd at wasanaethau cymorth cymunedol a lefel is lle bo'n briodol, gan gynnwys y Base Camp, a defnyddir y cynllun Llwybrau'n helaeth hefyd. Mae'r dull ataliol ehangach hwn yn helpu i ddiwallu anghenion pobl yn gynharach a gall leihau'r tebygolrwydd y bydd unigolion yn cyrraedd pwynt argyfwng sy'n gofyn am ymyrraeth iechyd meddwl statudol ddwys.

• Pa effaith mae prinder staff a lefelau salwch uchel o fewn y Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol yn ei chael ar ddefnyddwyr gwasanaeth ac ar lesiant y staff eu hunain?

Mae trafodaethau anffurfiol gyda staff y Tîm Iechyd Meddwl Cymunedol yn dangos bod y pwysau y maent yn gweithio oddi tanynt yn cael effaith sylweddol ar eu llesiant. Bu sefyllfaoedd lle mae staff yn cydnabod bod angen asesiad ar unigolyn ar frys ond nad oes unman addas i'w gyfeirio. Mae treulio cyfnodau hir yn ymateb i bobl mewn argyfwng acíwt, gan wybod nad oes digon o wasanaethau ar  ...  view the full Cofnodion text for item 4a

Rhoddodd Dr Emily Clark gyflwyniad, traddododd sylwadau agoriadol gyda Liz Andrew a Jackie Williams, cyn ateb cwestiynau'r aelodau gyda Megan Escott:

Cwestiynau gan Aelodau:

•        A oes gennym ddata lleol digonol ac ystyrlon i ddeall tueddiadau hunanladdiad yn Sir Fynwy, yn enwedig achosion a gyrwyr, a pha mor hyderus allwn ni fod mewn cymariaethau rhwng ardaloedd?

Mae data lleol yn gyfyngedig o ran dangos perthnasoedd achos ac effaith clir. Mae llawer o'r data gwyliadwriaeth hunanladdiad a amheuir mewn amser real yn dros dro a gall oramcangyfrif ffigurau terfynol, tra bod data Swyddfa Ystadegau Gwladol wedi'i gadarnhau yn cyrraedd gydag oedi sylweddol. Mae hunanladdiad yn parhau i fod yn ddigwyddiad cymharol brin, sy'n golygu y gall newidiadau bach mewn niferoedd greu gwahaniaethau mawr mewn cyfraddau. Ar hyn o bryd, mae ffigurau Sir Fynwy yn dod o fewn amrywiad ystadegol arferol, ac mae angen monitro parhaus yn hytrach na chasgliadau cadarn.

•        Os yw Sir Fynwy yn ymddangos yn gymharol uchel mewn cyfraddau pennawd o'i gymharu â lleoedd fel Casnewydd, pam nad yw ymyriadau peilot yn cael eu targedu yno yn gyntaf?

Nid yw'r gwasanaeth atal hunanladdiad y cyfeirir ato wedi'i lansio eto ac mae'n cael ei gyflwyno ar sail Gwent gyfan yn hytrach na'i dargedu at un awdurdod lleol. Mae'r cynllun peilot wedi'i gynllunio i weithredu ar draws ardal gyfan y bwrdd iechyd fel bod mynediad yn gyson a gellir rhannu dysgu, yn hytrach na chanolbwyntio adnoddau mewn un ardal yn seiliedig ar ffigurau gwyliadwriaeth cynnar. 

• A yw'r patrymau cenedlaethol sy'n dangos cyfraddau hunanladdiad uwch ymhlith dynion yn cael eu hadlewyrchu'n lleol, a pha ffactorau sy'n ymddangos yn cyfrannu at hyn?

Yn aml, mae dynion sy'n cyflwyno'n lleol gyda syniadau hunanladdol yn wynebu pwysau lluosog, sy'n gorgyffwrdd fel chwalfa deuluol, ansicrwydd tai, camddefnyddio sylweddau, unigedd, a straen hirfaith sy'n gysylltiedig â systemau cyfreithiol neu statudol. Yn aml, mae'n anodd gwahanu achos oddi wrth ganlyniad, gan fod problemau iechyd meddwl a phroblemau cymdeithasol yn aml yn atgyfnerthu ei gilydd. Mae'r patrymau cymhleth hyn yn cyd-fynd ag arsylwadau cenedlaethol, hyd yn oed os yw'n anodd mesur achosiaeth leol fanwl gywir.

• Sut mae pobl sydd wedi'u hallgáu'n ddigidol, yn enwedig trigolion h?n neu'r rhai sydd â mynediad cyfyngedig at dechnoleg, yn gallu cael mynediad at gymorth iechyd meddwl ac atal hunanladdiad pan ddarperir cymaint o wybodaeth ar-lein trwy lwyfannau fel gwefan Melo?

Mae allgáu digidol yn cael ei gydnabod fel problem wirioneddol. Gellir argraffu a rhannu'r holl gynnwys ar wefan Melo ar ffurf bapur, ac anogir partneriaid i wneud hyn trwy wasanaethau rheng flaen fel meddygfeydd teulu a lleoliadau cymunedol. Defnyddir llyfrgelloedd hefyd trwy gynlluniau cenedlaethol fel Reading Well. Mae hyfforddiant a chymorth ar gael wyneb yn wyneb yn ogystal ag ar-lein, ac mae ymdrechion yn parhau i sicrhau bod gwybodaeth yn hygyrch i bobl na allant ddefnyddio gwasanaethau digidol.

• A oes cymorth ymarferol ychwanegol ar gael i helpu pobl sydd wedi'u heithrio'n ddigidol i ymgysylltu â gwasanaethau, er enghraifft trwy ddyfeisiau, darparu data, neu gymorth technegol?

Mae cymorth ychwanegol ar gael ar  ...  view the full Cofnodion text for item 4b

Cytunwyd ar y cofnodion, cynigiwyd hwy gan y Cynghorydd Howells ac eiliwyd hwy gan y Cynghorydd Garratt.

Cytunwyd ar y cofnodion, cynigiwyd hwy gan y Cynghorydd Howells ac eiliwyd hwy gan y Cynghorydd Garratt.

Hysbysodd y Rheolwr Craffu’r aelodau fod yn rhaid aildrefnu cyfarfod y Pwyllgor a drefnwyd ar gyfer 28 Ebrill. Roedd hyn oherwydd na allai’r eitem a gynlluniwyd ar gyfer y cyfarfod hwnnw, sef trafod diogelwch cymunedol, adnoddau’r heddlu, a materion craffu oedd heb eu datrys o fis Rhagfyr, fynd rhagddi fel y bwriadwyd. Cynghorodd y byddai’r cyfarfod hwn yn cael ei aildrefnu ar gyfer ar ôl yr etholiad, a byddai aelodau’n cael gwybod am ddyddiad newydd maes o law.

Cadarnhaodd y byddai’r cyfarfod nesaf a gynlluniwyd ar gyfer y dyddiadur bellach ar 8fed Mehefin, ac y byddai’r cyfarfod hwn yn canolbwyntio ar ddiweddariad gan y Priffyrdd Cenedlaethol, gyda Johnny Hill i fod i fynychu. Nododd fod y Pwyllgor fel arfer yn trefnu un eitem sylweddol ar yr agenda fesul cyfarfod, fel y dangoswyd gan y sesiwn gyfredol, er mwyn caniatáu digon o amser ar gyfer craffu manwl a thrafodaeth fanwl.

Cafwyd cais i graffu ar Adroddiad yr Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus (Cam gweithredu: amserlennu hyn i aelodau dynnu sylw at unrhyw feysydd i'w craffu yn y dyfodol).

Asesiad Risg Strategol – i ni edrych ar hynny ar gyfer yr elfen Gwasanaethau Cyhoeddus? (Cam gweithredu: cael gwahoddiad i gyfarfod P&O arno a/neu i'r Ombwdsmon wahodd ar wahân ar ôl hynny)

Dydd Llun 8fed Mehefin 2026 am 10.00am.